Uitstel besluiten sociale zekerheid; Veel bezwaar tegen voorstel Buurmeijer

DEN HAAG, 15 NOV. Voor de meeste aanbevelingen van de Commissie-Buurmeijer over de sociale zekerheid bestaat op dit moment geen meerderheid in de Tweede Kamer.

Het gaat om de voorstellen over de WAO en de Ziektewet, alsmede de rol van de sociale partners. Betrokken Kamerleden verwachten dat over de sociale verzekeringen grotendeels pas bij de kabinetsformatie van volgend jaar concrete afspraken zullen worden gemaakt.

De parlementaire-enquêtecommissie onder leiding van het Kamerlid Buurmeijer (PvdA), waarin vrijwel alle fracties zijn vertegenwoordigd, kwam in september met ingrijpende voorstellen over de werknemersverzekeringen - Ziektewet, WAO, WW - en de wijze waarop deze wetten moeten worden uitgevoerd. De fractiespecialisten bespreken deze week in de Tweede Kamer met de commissie de inhoud van het rapport. Bovendien moeten ze ook in hun eigen fracties nog overeenstemming zien te bereiken. Die is er nog in geen enkele fractie, al was het maar omdat de leden van de Commissie-Buurmeijer zelf aan hun unaniem ingediende aanbevelingen vasthouden. In een debat met het kabinet moeten de fractieleiders volgende week proberen tot politieke conclusies te komen.

Het voorstel om de WAO, de uitkering voor arbeidsongeschikte werknemers, opnieuw ingrijpend aan te passen, stuit bij vrijwel alle fracties op uiteenlopende bezwaren. De regeringsfracties van CDA en PvdA, die eerder dit jaar moeizaam tot een compromis kwamen over aanpassingen van de WAO, denken over de voorstellen van Buurmeijer cum suis op dit punt opnieuw verschillend. Het CDA houdt vast aan zijn oorspronkelijke voorstel, waarbij ook de huidige WAO'ers lagere uitkeringen krijgen en de fase waarin nieuwe WAO'ers nog een volledige uitkering krijgen wordt bekort.

De PvdA vindt dat nu eerst de uitwerking van de nieuwe wet, die pas op 1 augustus van kracht is geworden, moet worden afgewacht. Beide fracties geven de voorkeur aan het opbouwsysteem van deze wet, waarbij de WAO'er een hogere uitkering krijgt naarmate hij langer heeft gewerkt. In de voorstellen van Buurmeijer is dit systeem verdwenen.

Ook de andere fracties plaatsen vraagtekens bij de WAO-voorstellen van de commissie. Buurmeijer wil de WAO beperken tot werknemers die ten minste voor tweederde arbeidsongeschikt worden verklaard. Wie voor een lager percentage arbeidsongeschikt wordt bevonden, krijgt geen uitkering en moet in principe in dienst bij zijn bedrijf blijven. Gevoegd bij de strengere keuringseisen die al volgens de nieuwe wet gelden, roept dat de vraag op bij de fracties wie er straks eigenlijk nog voor een WAO-uitkering in aanmerking komt. De vrees bestaat dat de voorstellen voornamelijk zullen leiden tot een grote toeloop naar de WW.

Pag.3: Eén loket bepleit voor werklozen

VVD en D66 denken dat gedeeltelijk arbeidsongeschikten de dupe worden van de plannen van Buurmeijer. Ook andere fracties vragen zich af of de ontslagbescherming voor deze groep niet te zwak is. GroenLinks meent dat daarover duidelijke regels moeten komen, gekoppeld aan een werkgelegenheidsplan.

De afschaffing van de Ziektewet en de verplichting voor werkgevers om de zieke werknemer anderhalf jaar lang ten minste het minimumloon door te betalen, roept bij de PvdA soortgelijke twijfel op als het WAO-voorstel. Op 1 januari wordt een wet van kracht die al tot een forse wijziging van de Ziektewet leidt. Bedrijven moeten de kosten van het ziekteverzuim gedurende de eerste twee weken (bedrijven tot 15 werknemers) of zes weken dan zelf betalen. Aanvankelijk zou die verplichting voor de kleine bedrijven drie weken bedragen, maar op voorstel van CDA en PvdA werd dit, vooral door bezwaren van het midden- en kleinbedrijf, met een week teruggebracht. Om nu de stap naar 78 weken te zetten, gaat de PvdA-fractie veel te ver. Zij geeft er ook in dit geval de voorkeur aan eerst de ervaringen met de nieuwe wet af te wachten.

Het CDA, dat er al langer voorstander van is de Ziektewet aan de sociale partners over te dragen, vindt de overgang naar verplichte doorbetaling gedurende anderhalf jaar, ook te groot. Een meer geleidelijke verlenging tot bijvoorbeeld 52 weken heeft hun voorkeur. Dat geldt ook voor D66, dat het verder net als de VVD met de strekking van het voorstel van de Commissie-Buurmeijer op dit punt eens is.

De discussie in de Tweede Kamer zal deze week voor een belangrijk deel gaan over de organisatie en de uitvoering van de werknemersverzekeringen. Alle fracties vinden dat de rol van werkgevers- en werknemersorganisaties moet worden teruggedrongen, maar over de mate waarin zijn ze verdeeld. Wel is duidelijk dat in de Kamer unaniem de opvatting heerst dat er regionale verbanden moeten komen, met één loket waar de werkloze zijn uitkering krijgt, maar waar ook het werk van de arbeidsbureaus wordt gedaan.

VVD, D66 en GroenLinks houden op dit punt vast aan het gezamenlijke voorstel dat ze al vorig jaar indienden en dat voor een belangrijk deel door de Commissie-Buurmeijer is overgenomen. Zij zien voor de bedrijfsverenigingen, de publiekrechtelijke samenwerkingsverbanden van werkgeversorganisaties en vakbonden, geen taak meer.

    • John Kroon