Stuk nieuw gezelschap Dood Paard verzandt in onzinnig navelstaren

Voorstelling: A world of their own door Dood Paard. Tekst: Rob de Graaf. Regie-adviezen: Titus Muizelaar. Spel: Kuno Bakker, Manja Topper en Oscar van Woensel. Decor: Anne Karin ten Bosch. Gezien: 12/11 Toneelschuur, Haarlem. Nog van 16 t/m 18/11 aldaar.

De drie acteurs zijn in lakens gehuld, ze lopen op blote voeten en spelen tragische scènes over de val van Rome. Aanvankelijk spelen ze heel bevlogen. Een Romeinse keizerin beraamt samen met haar minnaar snode plannen om de keizer uit de weg te ruimen, maar de keizer betrapt de overspeligen en veroordeelt hen ter dood. Na dit oordeel floept opeens het zaallicht aan en stappen de spelers al bekvechtend uit hun rol. “Wat is dit voor defaitisme?” roept een van hen. Waarom spelen ze geen scènes uit hun eigen leven?

Kuno Bakker, Manja Topper en Oscar van Woensel, alledrie pas afgestudeerd aan de Arnhemse Toneelschool, proberen hun beroep zo bewust mogelijk uit te oefenen. Zij hebben geen zin om te wachten tot een Bekende Theaterpersoonlijkheid hen voor zijn voorstelling vraagt, zij nodigen zelf hun favoriete theatermakers uit. Titus Muizelaar, artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam, wilde hen wel wat regie-adviezen geven en Rob de Graaf, huisschrijver van Nieuw West en directeur van de mimeopleiding in Amsterdam, bleek bereid de eerste tekst voor het kersverse gezelschap Dood Paard te schrijven. In A world of their own, ontstaan aan de hand van gesprekken en improvisaties, gaat het niet zozeer om de visie van Rob de Graaf, maar om die van Manja, Oscar en Kuno.

De toneelspelers in het stuk onderbreken hun spel keer op keer, vol walging en ontzetting over de wreedheid van de Romeinse keizers. Intussen gaat hun gedrag steeds meer op dat van die despoten lijken. Het wantrouwen, de rivaliteit en bloeddorstigheid van de spelers onderling betekent bijna het einde van hun prille samenwerking. Wanneer een van de keizers op het punt staat met een gietijzeren kandelaar de hersens van zijn moeder in te slaan houd je even je hart vast, zo kwaad is de acteur op de actrice. Uitgeput zoekt het gezelschap hulp bij de toeschouwers op de tribune. “Geef toe dat wij hebben gefaald”, fluistert een acteur met smekend opgeheven handen. Zijn collega bijt hem toe dat het niet verstandig is het publiek bij hun interne problemen te betrekken.

En inderdaad: wat hebben wij te maken met de twijfels van drie toneelspelers die amper droog achter de oren zijn? Natuurlijk, het geworstel met hun kunstenaarsidentiteit is ironisch bedoeld, daarop wijst alleen al het decor. Op drie kolossale foto's kijken de acteurs het publiek streng en uitdagend aan. Achter deze portretten, die aan drie banieren hangen, ligt de werkplaats van het gezelschap. Kranteknipsels over de onlangs overleden regisseur Federico Fellini verraden de inspiratiebron waaruit Dood paard heeft geput.

Maar A world of their own doet, ondanks alle pogingen daartoe, in de verste verte niet aan een film van Fellini denken. Bakker, Topper en Van Woensel acteren vaardig, fris en zelfbewust, alleen slagen ze er niet in een eigen wereld te creëren. Wie het theatermaken tot thema van een theatervoorstelling wil verheffen, moet grote ervaring met de trucs van het theater hebben en extreem veel fantasie bezitten. In dit geval verzandt de onderneming in onzinnig navelstaren.

    • Anneriek de Jong