Mede-ontdekker aids-virus Gallo niet vervolgd wegens wangedrag

WASHINGTON, 15 NOV. De Amerikaanse viroloog en mede-ontdekker van het aidsvirus Robert Gallo zal niet verder worden vervolgd wegens wetenschappelijk wangedrag. Alle aanklachten tegen hem zijn ingetrokken. Reden voor de plotselinge stopzetting van de procedure, die vele jaren heeft gesleept, is dat het incriminerende bewijsmateriaal te zwak is.

Gallo en zijn medewerkers behoorden in 1983 tot de eersten die wisten door te dringen tot de oorzaak van de op dat moment nog volstrekt mysterieuze ziekte aids. Gallo's onderzoeksgroep in Washington was een van de weinige ter wereld waar al jarenlang werd gewerkt aan menselijke retrovirussen, het type virus waartoe ook HIV (het aidsvirus) behoort.

Gallo en de zijnen slaagden erin om het aids-virus te isoleren en in kweek te brengen, en eisten prompt de prioriteit van de belangrijke ontdekking op. Die werd echter betwist door de Franse viroloog Luc Montagnier van het Institut Pasteur in Parijs, wiens groep het virus vrijwel terzelfdertijd isoleerde. Er ontbrandde een bittere prioriteitsstrijd, die escaleerde toen er steeds luider beschuldigingen aan het adres van Gallo klonken als zou zijn groep gebruik hebben gemaakt van Frans materiaal. In Gallo's laboratorium bevonden zich in 1983 monsters van Montagnier. De Amerikaanse groep zou zich deze hetzij opzettelijk, hetzij per abuis (bijvoorbeeld door verwisseling of besmetting) hebben toegeëigend.

Na een onderzoek door journalist van The Chicago Tribune kregen de hardnekkige beschuldigingen nieuwe kracht en werd een officiëel onderzoek ingesteld door het Bureau voor Wetenschappelijke Integriteit (OSI) van het Amerikaanse ministerie van gezondheidszorg. De uitkomst van dit onderzoek, dat ongeveer vier jaar duurde, luidde eind vorig jaar dat Gallo en zijn medewerker Mikulas Popovic zich inderdaad hadden schuldig gemaakt aan wetenschappelijk wangedrag. Op grond van het onderzoeksrapport bepaalde de toenmalige directeur van de National Institutes of Health (NIH), Bernadine Healy, echter dat alleen Popovic blaam trof.

Toen bovendien bleek dat de gewraakte stam van het aidsvirus verschilde van zowel de Franse als de Amerikaanse, werden de aanklachten tegen Gallo verder afgezwakt. Hij werd er nu alleen nog van beschuldigd zich in zijn publicatie uit 1983 meer eer te hebben toeëigend dan hij verdiende, enkele onjuiste uitspraken te hebben gedaan en te hebben verzuimd de Fransen de erkenning te geven die hen toekwam.

Het Bureau voor Onderzoeks Integriteit (ORI, de opvolger van het OSI) zette de procedure niettemin door. Maar sinds in de afgelopen zomer twee soortgelijke aanklachten door een raad van beroep nietig werden verklaard, heeft het nu alle aanklachten ingetrokken, juist voordat Gallo vandaag voor de laatste keer ter zitting had moeten verschijnen.