Lucide monoloog van wereldwijze kluizenaar

Voorstelling: De val van Albert Camus door Haarlems Toneel. Vertaling: Dolf Verspoor. Regie: Leo Hogenboom. Spel: Hidde Maas. Gezien: 13/11 Concertgebouw Haarlem. Van 23/11 t/m 3/13 Amstelkerk Amsterdam, daarna elders t/m 30/12.

Een sjofel geklede man schuifelt door zijn schaars verlichte vertrek. Het is een verzameling oude troep: stoelen zonder zitting, een wiebelige trapleer en een pannetje op de grond om het water dat van het plafond drupt op te vangen. Maar de man klaagt niet. Integendeel: voor dit eenzame en armetierige bestaan heeft hij zelf gekozen.

In De val (1956) van Albert Camus vertelt Jean-Baptiste Clamence dat hij zijn baan als succesvol advocaat in Parijs heeft opgegeven nadat hij op een nacht toevallig getuige was van een zelfmoord waarbij hij niet heeft ingegrepen. Nu leeft hij als rechter-in-penitentie in de Amsterdamse zeeliedenbuurt en onderwerpt zich voor wie het maar horen wil aan een openbare biecht. De mens is schuldig, luidt zijn boodschap, maar om anderen te kunnen veroordelen moet hij eerst zichzelf 'verpletterend aanklagen'.

Het verhaal van Clamence en de vragen die hij zich stelt over dood en God, over vrijheid, schuld en onschuld rijgen zich in Camus' roman aaneen tot een lange monoloog, die nu door regisseur Leo Hogenboom in ingekorte en bewerkte vorm is uitgebracht als kleine-zaalvoorstelling door het Haarlems Toneel.

De sobere enscenering steunt vooral op Hidde Maas. Maas, die eerder bij dit gezelschap was te zien in de enigszins vergelijkbaar filosofisch getinte produkties Schuld en boete (naar Dostojevski's gelijknamige roman) en Het misverstand van Camus, speelt zijn rol ingetogen en lucide. Met de relativerende, soms licht geamuseerde toon van een wereldwijze kluizenaar overdenkt hij zijn in het slop geraakte leven. Intussen drentelt hij wat heen en weer, de handen in de zakken van zijn jas. Soms onderbreken droeve celloklanken zijn overpeinzingen en begint hij achter op het toneel vaag te rommelen. Veel meer gebeurt er niet in deze voorstelling, maar wat we zien is zuiver en doordacht.