Gesprekken over het beëindigen van het eigen leven

Over euthanasie wordt veel vaker gepraat dan dat het er werkelijk van komt. In zulke bewoordingen relativeerde de Amsterdamse huisarts Hans Hirschfeld gisteravond tegenover Netty Rosenfeld in de VPRO-documentaire Ik heb m'n oog geslagen aan het bed zijn praktische dilemma's. Maar er wordt, gedurende zomaar een Nederlands televisieweekeinde, wel opvallend veel gesproken over het snel verdwijnende taboe van het zelf gekozen moment.

Eerder op de avond, bij voorbeeld, in een indrukwekkende aflevering van Lopende zaken (regie: Wim Schepens), door een 88-jarige meneer, die met zijn ernstig demente vrouw in een bejaardenhuis in Geleen zit te hopen dat het niet veel langer meer duren zal. Was hij alleen geweest, dan was het moment al lang aangebroken om de afloop van zijn leven in eigen hand te nemen.

Nog drastischer was de beslissing van schrijver Adriaan Venema. Kort voordat hij op 52-jarige leeftijd dertig, veertig Vespraxjes slikte, vertrouwde hij in Een prettig gesprek met Theo van Gogh, postuum uitgezonden door de regionale zender AT5, het publiek zijn beweegredenen toe: angst dat het allemaal minder worden zal, gezondheid, creativiteit, succes, geluk. Onverdraaglijk vond Venema de gedachte dat ooit niet hij zelf, maar het lot over zijn leven beslissen zou. De interviewer werd er een beetje stil van en stribbelde zachtjes tegen, dat het niet zo prettig was voor de anderen. “Jij kunt dat niet begrijpen, Theo, wat er in mijn hoofd, in het hoofd van een ander omgaat”, schakelde Venema over op een andere toon, terwijl hij een pijp stopte. Wel hoopte Venema door dit laatste publieke optreden voor anderen een vergelijkbaar besluit makkelijker te maken: “Over dertig jaar lachen ze om de manier waarop wij hier nu zo met elkaar zitten te praten. Nog maar twintig jaar geleden verschenen homoseksuelen op de televisie met een zak over hun hoofd”.

Venema zou met deze voorspelling wel eens gelijk kunnen krijgen. Ik weet nog niet zo goed of dat tot tevredenheid dient te stemmen.

    • Hans Beerekamp