'Ik heb het gevoel in de hel te zitten'; Folteren lijkt alledaagse gebeurtenis tijdens verhoren van leger in Kashmir

Voor artsen in de ziekenhuizen van Kashmir is het inmiddels een alledaagse gebeurtenis geworden om volstrekt uitgeputte jonge mannen die tijdens verhoren zwaar zijn toegetakeld weer op te moeten lappen. Soms worden ze na afloop weer door de veiligheidsdiensten opgehaald voor nieuwe verhoren.

SRINAGAR, 13 NOV. De kennismaking met Tareq Ahmad, een 24-jarige boer uit Kashmir, verloopt onhandig. Aan zijn rechterhand heeft hij slechts een duim en een halve vinger over en ook aan zijn linkerhand ontbreekt een vinger. Het zijn herinneringen aan een reeks verhoren vorige maand door het Indiase leger. Dat wilde informatie van hem over de separatistische moslims, met wie de Indiase regering al vier jaar een harde strijd voert.

Begin oktober werd Tareq gearresteerd in zijn dorp Kopwara, zo'n 80 kilometer ten westen van Srinagar. Hoewel hij steeds ontkende iets over de militanten te weten, geloofden zijn ondervragers hem niet. Daarom bewerkten ze zijn vingers met elektrische schokken en hielden zijn handen tegen een gloeiende plaat. Ook werd hij met zijn borstkas tegen die plaat gedrukt.

Niets wijzer geworden, lieten de autoriteiten Tareq na een week gaan. In het ziekenhuis van Srinagar restte de artsen niets anders dan de helft van zijn afzichtelijk opgezwollen vingers te amputeren. “Ik heb het gevoel dat ik in de hel terecht ben gekomen”, zegt Tareq. “Ik kan nauwelijks meer gewoon eten en ik kan ook niet meer werken.”

“Ze hebben zwarte billen, armen en dijen door de talrijke bloeduitstortingen als gevolg van keiharde stokslagen”, zegt een arts die anoniem wil blijven. “Sommigen zeggen op hun lippen en geslachtsdelen met elektrische schokken te zijn behandeld, en inderdaad constateer ik daar soms nog rode plekjes.”

Ettelijke tientallen patiënten per jaar houden ernstige nierstoornissen over aan hun mishandeling. Ze kunnen niet meer urineren of hun urine zit vol bloed. Anderen arriveren na de verhoren in het ziekenhuis met gebroken ledematen of ernstige verwondingen aan het hoofd.

Volgens Mufti Farooqi, een voormalige president van het gerechtshof van Jammu en Kashmir, lopen de foltermethodes van de autoriteiten uiteen. “Nu eens worden de ondervraagden geslagen met ijzeren staven, dan weer ondersteboven opgehangen of met elektrische schokken behandeld. In één geval werd er zelfs een ijzeren staaf in de anus van de verdachte gestoken.” Een arts weet van een verdachte die drie uur lang steeds moest gaan zitten en opstaan.

Menige arrestant verlaat de burelen van zijn ondervragers niet meer levend. Farooqi, die nu een comité van de mensenrechten leidt, toont een lijst waarop het aantal doden in hechtenis per maand staat geregistreerd, voor zover zijn comité dat heeft kunnen vaststellen. Tussen januari en eind augustus van dit jaar waren dat er al meer dan 300. Duizenden anderen zitten intussen nog zonder vorm van proces vast. “Hoewel er zich fluctuaties voordoen in de aantallen, blijft de toestand in het algemeen verslechteren”, aldus Farooqi.

Pogingen van zijn comité om de daders van gruwelijkheden te laten vervolgen, hebben tot nu toe geen enkel succes gehad. Ook op ander terrein zijn de Kashmiri's van veel rechten beroofd. Al in geen jaren zijn er meer verkiezingen gehouden en protestdemonstraties worden doorgaans verboden. “De wet heeft hier verder elke betekenis verloren”, meent Farooqi. “Het leger en de veiligheidstroepen hebben hier de opperste heerschappij.”

Geconfronteerd met de veelvuldige schendingen van de rechten van de mens, geeft de Indiase regering wel aarzelend toe dat die zich in Kashmir voordoen. De gouverneur van Jammu en Kashmir, generaal Krishna Rao, verhulde in september tegenover buitenlandse correspondenten in New Delhi niet dat er hier en daar een gebrek aan discipline bij de veiligheidstroepen heerste en dat het tot excessen was gekomen. Rao, die pas begin dit jaar aantrad na een eerdere termijn in de jaren tachtig, stelde dat daaraan een einde diende te worden gemaakt. Hij verklaarde bij die gelegenheid dat 136 manschappen waren gestraft wegens ongedisciplineerd gedrag. Bijzonderheden gaf hij niet.

De Indiase autoriteiten verwijzen verder meestal naar het meedogenloze karakter van de militante moslims, die strijden voor afscheiding van India. Inderdaad schromen die geen enkel middel bij hun aanvallen op het Indiase leger en de veiligheidstroepen. Ook staat vast dat ze in enkele gevallen burgers behorend tot de hindoe-minderheid in Jammu en Kashmir hebben gedood. Toch hebben de militanten tot nu toe de hindoe-bevolking niet op grote schaal aangevallen, zoals bij voorbeeld militante sikhs in hun strijd tegen het Indiase gezag wèl deden. Het leed dat leger en veiligheidstroepen de islamitische burgerbevolking heeft aangedaan lijkt aanzienlijk omvangrijker.

Internationale organisaties voor de rechten van de mens hebben niet altijd toegang tot Kashmir. De Indiase regering weigerde Amnesty International bij voorbeeld eerder dit jaar toegang met het argument dat de organisatie eerder eenzijdig over de toestand in Kashmir zou hebben bericht. Een andere organisatie, Asia Watch, was wel in staat een kritisch rapport te maken.

Tijdens hun bezoek aan India drukten ook premier Lubbers en minister van buitenlandse zaken Kooijmans eind vorige maand de Indiërs op het hart om de internationale organisaties toe te laten. New Delhi verklaarde toen dat het Internationale Rode Kruis vermoedelijk snel toestemming zou krijgen voor een bezoek aan Kashmir.

De Indiase regering staat niet alleen in haar weigering een organisatie als Amnesty toe te laten. Ook een top-jurist als de vroegere president van het Indiase Hooggerechtshof, P.N. Bhagwati, verklaarde onlangs. “India moet zich stevig verzetten tegen zo'n stap omdat dit zou neerkomen op inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van India door buitenlandse elementen.”

Intussen is de Indiase regering bezig zelf een nieuwe commissie voor de mensenrechten in het leven te roepen. Daarmee hoopt New Delhi de buitenlandse critici kennelijk enigszins de wind uit de zeilen te nemen. Maar de commissie mist de bevoegdheid eventuele schendingen door het leger en de veiligheidstroepen te onderzoeken. Bhagwati erkent dat de commissie alleen geloofwaardig kan zijn als ze ruime bevoegdheden heeft.

    • Floris van Straaten