Beraad Kroaten en moslims over bestand Bosnië

SARAJEVO, 13 NOV. De regeringen van Bosnië en Kroatië hebben toegezegd zich te zullen inspannen voor een beëindiging van de strijd tussen Kroaten en moslims in Bosnië-Herzegovina. Ze doen een beroep op het Westen om desnoods geweld te gebruiken om hulpkonvooien te beschermen.

De Bosnische premier Haris Silajdzic en de Kroatische minister van buitenlandse zaken, Mate Granic, zeiden dit na afloop van vijf uur durende besprekingen in Sarajevo. Het was voor het eerst in een anderhalf jaar dat een zo hoge Kroatische functionaris een bezoek bracht aan de Bosnische hoofdstad.

Granic' bezoek wordt gezien als een uiterste poging om voor het invallen van de winter paal en perk te stellen aan het lijden van ongeveer 1.5 miljoen mensen die van huis en haard verdreven zijn in Bosnië. De minister kondigde aan dat binnen een week een nieuwe bijeenkomst wordt gehouden om te komen tot een staakt-het-vuren. De Turkse minister van buitenlandse zaken, Hikmet Cetin, trad als bemiddelaar op.

Een woordvoerder van Verenigde Naties verklaarde dat de Kroaten en de moslims in Bosnië intussen hun strijd voortzetten. Hij noemde de situatie uiterst gespannen. Volgens de Kroatische radio was er sprake van een moslim offensief op Kiseljak, maar de woordvoerder van de VN verklaarde dat er eerder aanwijzingen waren dat er door de Kroaten een offensief tegen de moslims werd uitgevoerd. Het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in Kiseljak werd tijdens de beschietingen niet geraakt, maar wel kwam een door de moslims afgevuurde granaat op honderd meter van het gebouw terecht.

Een kliniek voor geesteszieken en oorlogsgewonden bij Bakovici kwam in de vuurlinie terecht. UNPROFOR zag zich genoodzaakt twee legervoertuigen voor het gebouw te zetten om het te beschermen. “Er zijn meer dan honderd patiënten binnen, velen zijn bijna dood en kunnen niet vervoerd worden”, aldus de VN-woordvoerder.

Minister Granic en premier Silajdzic deden een expliciet beroep op zowel de Europese Gemeenschap als de NAVO om desnoods geweld te gebruiken om de hulpkonvooien doorgang te verlenen. Een deel van de aanvoerwegen wordt geblokkeerd door Bosnische Kraten.

Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe:

De NAVO vindt dat luchtaanvallen alleen niet voldoende zijn om hulpkonvooien in Bosnië te beveiligen. “Geen enkele luchtmacht ter wereld kan drie man tegenhouden die met een zak explosieven een brug willen opblazen”. De VN-lidstaten die militair willen ingrijpen om de konvooien te beschermen “moeten tevoren heel goed weten welke volgende stap er wordt gezet als er iets misloopt”. Als keuze geldt: “Lopen we met de staart tussen de benen weg of zetten we een substantieel groot aantal grondtroepen in” Dit zei gisteren een hoge militair op het NAVO-hoofdkwartier in een reactie op uitspraken van de Franse UNPROFOR-commandant Jean Cot. Deze zei dat de VN-troepen geweld zullen gebruiken om zich te verdedigen als de hulpkonvooien worden aangevallen. De regeringsleiders verklaarden tijdens de Europese Raad van Brussel van 29 oktober dat “alle passende maatregelen” genomen moeten worden om de hulpcorridors in Bosnië te beveiligen. NAVO-vliegtuigen zijn hiervoor al maanden op afroep door UNPROFOR beschikbaar. Tot nu toe hebben NAVO-eenheden nog nauwelijks geweld gebruikt.

De hoge militair, die op voorwaarde van anonimiteit sprak, zei dat de NAVO er zich van bewust is dat de VN over 'andere maatregelen' nadenkt. “Noch de militaire noch de politieke NAVO-autoriteiten is echter al gevraagd om voorbereidingen te treffen”. Op basis van zijn persoonlijke ervaringen in moeilijk terrein noemde hij het beveiligen van bevoorradingsroutes “een buitengewoon ingewikkelde en zware operatie”. Als voorbeeld noemde hij de route waarlangs de Britse troepen in Bosnië worden worden bevoorraad. “Een weg van 300 kilometer, waarvan 40 kilometer bospad door bergachtig terrein. Er zit één kilometer bij met 14 bruggen. Eén man kan de hele operatie tot staan brengen. Je moet dan weten wat je volgende stap is”.