'Als ik die penalty terugzie, zit ik met knikkende knieën te kijken'

Al zou hij geen enkele keer meer uitkomen voor het Nederlands elftal, zijn interlandcarrière mag nu al zeer waardevol worden genoemd. Zonder de inbreng van PETER VAN VOSSEN had Oranje kunnen fluiten naar het WK en was de kwalificatiewedstrijd tegen Polen niet meer van belang geweest. Hij zal woensdag echter voor de tv lijdzaam moeten toezien hoe de collega-internationals de kroon op zijn werk proberen te zetten.

De fotoboeken die zijn vrouw bijhoudt. De video's met de zes doelpunten. Een geluidsbandje met een compilatie van commentaren die een bevriende radiojournalist voor hem achter elkaar plakte van de veelbesproken strafschop op Wembley. Het zijn voor Peter van Vossen relikwieën die hem herinneren aan zijn heldenrol in het Nederlands elftal. Hoe hij het getergde Oranje na een 2-0 achterstand tegen Polen weer terugbracht op gelijke hoogte. Hoe hij de volledig vastgelopen machine van Advocaat in Istanboel weer op gang bracht met weer twee treffers. Hoe hij inviel tegen San Marino en meteen scoorde. En hoe hij op Wembley de cruciale strafschop opeiste en vervolgens koel inschoot. Het zijn momenten om in te lijsten. Het band en beeldmateriaal vrolijkten hem op in de periode dat hij tevergeefs aan zijn rentree werkte bij Ajax. Op saaie regenachtige middagen, als anderen zich voorbereidden op een wedstrijd en hij zich thuis verveelde. Dan wilde hij ze nog weleens volop inhaleren.

Hij putte er moed uit, maar toch ook weer niet te veel. “Want de roem in het topvoetbal is zo vergankelijk als de pest. Vandaag ben je alles, morgen ben je niets. Je moet elke keer weer opnieuw presteren. Natuurlijk mag je wel eens stilstaan bij een mooi succes. Maar kijk niet te lang achterom. De mensen zijn je zo weer vergeten. Als beroepsvoetballer moet je gewoon tien jaar op de toppen van je tenen lopen. Eén mindere wedstrijd en je krijgt al gezeik.”

Aan het spelen van wedstrijden kwam Peter van Vossen dit seizoen nog nauwelijks toe. Zijn overgang naar Ajax heeft zich niet onder een gelukkig gesternte voltrokken. Hij kwam al met een dijbeenblessure binnen en moest vervolgens de hele voorbereiding plus seizoenstart, tezamen ongeveer twintig wedstrijden, in zijn eentje inhalen. De rentree begon vaste vorm aan te nemen tot hij op een morgen een dikke arm had. Hij wist het meteen: trombose, net als voor het EK in 1992. Na zes dagen in het ziekenhuis keerde hij weer terug naar Ajax, waar hij de training hervatte. Dat ging goed tot hij hulptrainer Gerard van der Lem, die als rechtsbuiten vroeger toch niet al te veel verdedigende kwaliteiten etaleerde, probeerde te passeren en daarbij een scheur aan de mediale band in z'n knie opliep. Weer een terugslag van drie tot zes weken. In die periode besloot hij zich te laten opereren aan de ader die de trombose had veroorzaakt. Dat zou volgens de planning tijdens de winterstop gebeuren. Maar de natuur heeft het probleem opgelost. Na vier weken speelde hij vorige week donderdag in het tweede tegen PSV 2 eindelijk weer eens een wedstrijdje. Een kortstondige rentree, want opnieuw ondervond hij hinder van de knieband. Daarvan lijkt hij nu hersteld, maar hij zal pas volgende week weer met de bal kunnen trainen.

Hij probeert zich groot te houden, maar de afgelopen maanden is Peter van Vossen door een hel gegaan. Hij zegt een beroep te hebben gedaan op zijn onverzettelijkheid. “Gelukkig is het tonen van karakter een van mijn sterkste kanten. Vorige week zag ik het even helemaal niet meer zitten. Toen dacht ik: moet ik nu weer opnieuw beginnen met looptraining? Ik zat meer dan ooit in de put. Met deze blessure moet je heel geconcentreerd revalideren. Een verkeerde beweging kan fataal zijn. Daarbij komt dat je alles alleen moet doen. Je mist het wedstrijdelement en de duels met je ploeggenoten. Nee, ik heb me nooit gerealiseerd dat ik als de duurste aankoop nog niet aan prestaties ben toegekomen. Maar je wilt zo graag. En je denkt: verdomme, ik kan ze niets laten zien. Gelukkig heeft trainer Van Gaal veel vertrouwen in mij. Ik voeg met mijn doorzettingsvermogen iets toe aan wat Ajax mist. Het liefst zou ik straks op 10 spelen (een plek achter de spitsen, red.), maar ik besef dat Litmanen 't met dat nummer erg goed doet. Ik hoop op een rentree kort voor of na de winterstop.”

Hij zegt dat het acclimatiseren hem niet zwaar is gevallen. Hij voelde zich al snel thuis in De Meer. “Ik ontmoette hier een veel warmere sfeer dan bij Anderlecht. Daar zagen ze het voetbal echt als business. Tien minuten na de training stond ik alleen nog onder de douche met John Bosman. De rest was al op weg naar huis. Bij Anderlecht was het ook wel een andere situatie. In een bijeen geraapte groep is het een soort verplichting om een band te kweken. Bij Ajax kennen de meeste spelers elkaar sinds hun tiende levensjaar. Toen ze als een kleine Ajacied hun ogen open deden zagen ze elkaar al. Hier zijn voetballers echte vrienden.”

In de verlaten De Meer - de Ajacieden hadden gisteren een vrije dag - is het een grote overstap naar Van Vossens heldendaden in het vorige seizoen. Was de ijverige Zeeuw niet maandenlang een lichtend voorbeeld voor veel kleine voetballertjes? Hij is te bescheiden om het zo te zien. Een brokje Zeeuwse nuchterheid ook. “Als je de held van de natie wilt zijn moet je Robin Hood gaan spelen. Zo heb ik mezelf nooit gezien. Je doet gewoon je werk. Als we ons woensdag kwalificeren hebben we dat met z'n allen bereikt. Ik kon mijn ei kwijt bij Oranje. Mijn drijfveer was om in het Nederlands elftal te bewijzen dat ik een basisplaats verdiende bij Anderlecht. Inderdaad heb ik voor Nederland-Turkije bewust mijn beklag gedaan tegenover de Nederlandse pers. Maar denk niet dat ik op Wembley om deze reden die penalty wilde nemen. Dat ging gewoon intuïtief. Ik had de dagen ervoor telkens na de training strafschoppen geoefend op het doel van Theo Snelders. Dat had de commentator van de Nederlandse televisie goed gezien. Toen die penalty kwam stak ik automatisch mijn vinger op. Ik was niet eens nerveus. Als ik tijd had gehad om erover na te denken, zou ik het nooit hebben gedaan. Mijn vrouw begrijpt er nog steeds helemaal niets van dat ik naar de stip liep. Ik heb het idee dat weinig mensen in de huiskamers durfden te kijken. De meesten zijn achter de bank gedoken. Ik zit nu zelf ook nog met knikkende knieën te kijken, wanneer ik de videobeelden van dat moment terugdraai. Ik wachtte tot de keeper een hoek koos. Dat was nog riskant ook, want als hij een schijnbeweging maakt, kun je de mist ingaan. Want meestal gaat de bal dan nooit echt naar de hoek. Vroeger nam Ronald Koeman de strafschoppen ook op deze wijze. Nu zie je dat hij zoveel zelfvertrouwen heeft, dat hij de bal gewoon in de hoek schuift.”

Het doelpunt in Turkije, toen hij een verdwaalde trap van Wouters verzilverde, was volgens hem een doelpunt dat bij hem past. Niemand, maar dan ook niemand had nog op die pass gelopen. De mooiste herinneringen bewaart hij merkwaardig genoeg aan de treffer tegen San Marino thuis in Nieuw-Galgenwaard. “De mensen scandeerden mijn naam op de tribune, terwijl ik nog op de bank zat. En toen ik inviel kon ik ze bedienen met een doelpunt.”

Als hij in de tweede seizoenshelft een sterke rentree maakt en Nederland zich kwalificeert voor de eindronde, dan vindt hij niet dat hij rechten kan ontlenen aan die vier punten die hij misschien wel voor Oranje verdiende. “Als je dat tegen de bondscoach vertelt, zal hij je hard uitlachen. Ik moet het bij Ajax bewijzen. Er kunnen ook aan de huidige groep altijd nog nieuwe spelers worden toegevoegd. Bij Ajax stond Litmanen op, waar iedereen Petersen verwachtte. Maar het staat buiten kijf dat ik graag naar het WK wil. Vergeet niet, ik heb al een keer het EK gemist door die trombose. Ik hoefde voor Zweden alleen mijn koffers te pakken. Maar de dokter zei: 'je moet naar het ziekenhuis'. Ik wist dat het EK dan helemaal verkeken zou zijn. Ik ben toen nog een dag langer thuisgebleven in de hoop dat het over zou gaan. Mijn vrouw heeft een nacht in bed mijn arm omhoog gehouden. Het is verschrikkelijk als je zo hebt gevochten en dan gaat zo'n toernooi aan je neus voorbij.”

Wat Van Vossen betreft mag het Nederlands elftal naar Amerika met Dick Advocaat. “Maar als je gebruik kunt maken van de diensten van Johan Cruijff moet je dat doen. Hij heeft als speler al zoveel meegemaakt en zich ook bewezen als toptrainer. Ik denk dat hij best met Dick Advocaat zou kunnen samenwerken. Maar dat is een zaak van de KNVB, Cruijff en Advocaat. De hoofdverantwoordelijken moeten in deze zaak beslissen wat er gaat gebeuren. Het lijkt me onjuist dat de spelers erover gaan stemmen, zoals voor het WK van 1990.” Met Dick Advocaat heeft Peter van Vossen uiteraard een speciale relatie opgebouwd. De Zeeuw was immers niet alleen 'de redder des vaderlands', ook degene die de Kleine Generaal in het zadel hield. “Daar staat tegenover dat Advocaat afweek van zijn principes door mij op te roepen toen ik bij Anderlecht op de reservebank zat. Ik heb je nodig, zei hij alleen. Ik kan me voorstellen dat Bergkamp zegt dat hij voor Advocaat tegen Engeland een stapje meer heeft gezet. Ik had wel drie stappen meer gedaan. Advocaat heeft vanaf het begin het vertrouwen gehad van de spelersgroep. Ja, ook van de routiniers. En hij heeft dat nooit beschaamd. Hij zal bij een club ook gaan bewijzen dat hij een goede trainer is.”

Dat Oranjes spel in de kwalificatieronde allerminst overtuigend is geweest lijkt al weer vergeten. Van Vossen neemt het nog maar eens op voor Advocaat. “We hebben zelden in dezelfde opstelling kunnen spelen. We zijn Van Basten al snel kwijtgeraakt. Een clubteam kan ook niet elke week in een andere samenstelling opereren. Al bewijst Ajax het tegendeel. Als we ons maar plaatsen voor Amerika. Want het Nederlandse voetbal moet weer eens wat laten zien op het internationale podium.”

    • Erik Oudshoorn