Wolfgang Hilbig

Wolfgang Hilbig: 'Ich'. Uitg. Fischer, 379 blz. Prijs: ƒ 41,90.

Wolfgang Hilbig zal er zelf ook wel van hebben opgekeken. Na een paar uitstekende romans en verhalen die hun weg naar een handvol lezers vonden, publiceert hij zijn zwakste roman sinds jaren en trekt hij daarmee zo sterk de aandacht van de media dat zelfs het Duitse tv-journaal er melding van maakt.

De opschudding die 'Ich' veroorzaakte is ontstaan doordat Hilbig een Stasi-informant tot hoofdpersoon van zijn roman maakte. Deze man, zelf schrijver van beroep, hoopte ooit de wereld via de literatuur te kunnen veranderen. Zijn hoofdbezigheid is ondertussen het schrijven van rapporten voor zijn opdrachtgevers van de geheime dienst, die de wereld juist zo willen laten als zij is. Om de verheven idealen van het communisme kunnen zij hoogstens nog cynisch grinniken, maar zij hebben de macht en willen die niet verliezen.

De informant treedt op onder verschillende namen. Als de morsige en piekerende Hilbig-held van vorige boeken is hij direct herkenbaar, maar de vervreemding slaat op dodelijke wijze toe wanneer hij binnen de lengte van een zin over zichzelf in de eerste en vervolgens in de derde persoon spreekt. Het is een op den duur te nadrukkelijke demonstratie van de opvatting dat het in een totalitaire samenleving gevaarlijk is om jezelf te zijn. Bovendien laat Hilbig zich wat al te graag gaan in eindeloze vergelijkingen.

De bondige verhalenbundel Grünes grünes Grab die eerder dit jaar verscheen is als kennismaking met de duistere wereld van Wolfgang Hilbig beter geschikt dan het oeverloze 'Ich'.