Strenge Maarten Altena in zwart en wit

Muziektheater: Zig Zag/Onbewogen Beweging door het Maarten Altena Ensemble. Vormgeving: Marc Terstroet. Regie: Paul Koek. Licht: Jan Zoet. Techniek: Bart Mesman. Gehoord: 10/11 Frascati, Amsterdam. Herhaling 11/12 en 12/12 zelfde theater, 13/12 Korzo, Den Haag (CIM Festival) daarna in Den Bosch, Gent, Eindhoven en Utrecht.

Als muziektheater al begint bij het 'uitpakken van de instrumenten', een stelling die in een vitrine van Frascati te lezen valt, dan is vrijwel ieder concert muziektheater, en zeker Zig Zag/Onbewogen Beweging dat dinsdag in première ging. Staat men een minder ruime definitie voor, dan is 'aangekleed concert' een passender omschrijving voor deze nieuwe produktie van componist Maarten Altena en vormgever Marc Terstroet. Immers, vormen bij 'echt' muziektheater de twee elementen een hechte eenheid, bij deze voorstelling kan men hoogstens 'zappen' van beeld naar geluid en vice versa. Concentreerde men zich in Z.Z.2 op de objecten van Marc Terstroet, drie hoge stapels 'taart'dozen die konden bewegen, dan mistte men vrijwel zeker iets van de muziek. Lette men in reactie daarop in Z.Z.4 vooral op Altena's Ensemble, dan moest men de over de grond vliegende vellen papier 'laten schieten'. Er was misschien wel verband tussen de muziek en de bewegingen maar dan op zo'n hoog niveau van abstractie dat alleen ingewijden die konden herkennen. Wat wel voor iedereen waarneembaar was, de strakke vormgeving in wit en zwart, past goed bij Altena's muziek die gaandeweg strenger lijkt te worden. Niet alleen doordat improvisatie steeds minder een rol speelt, maar ook binnen de composities zelf, die strakker en systematischer van opzet lijken te worden. In Z.Z.2 bijvoorbeeld zijn duidelijke trends te bespeuren: van heel open naar dicht(er) en van penseelstreek naar grove kwast. Dat het initiatief daarbij geleidelijk van pianist Michiel Scheen naar slagwerker Paul Koek verschuift kan ook geen toeval zijn. Dat de laatste de plaats van Michael Vatcher ingenomen heeft, betekent ook iets. Was Vatcher nog wel eens een tikje frivool, Paul Koek speelt exact als een metronoom. Dat exactheid en spanning elkaar niet uitsluiten bleek uit het door slagwerker Johan Faber min of meer als intermezzo gespeelde Puls dat Maarten Altena dit jaar speciaal voor hem schreef in opdracht van de VARA-matinee.

    • Frans van Leeuwen