Rusland en EG gaan hun banden aanhalen

MOSKOU, 12 NOV. President Boris Jeltsin van Rusland komt begin december waarschijnlijk naar Brussel voor een ontmoeting met de Europese regeringsleiders en de ondertekening van een politiek en economisch akkoord.

In deze overeenkomst wordt de mogelijkheid geboden voor een vrijhandelsakkoord. De overeenkomst voorziet tevens in het verstevigen van de politieke banden met Rusland. Europa belooft Moskou voortaan een gelijke behandeling als de Verenigde Staten en Japan krijgen, inclusief regelmatige politieke ontmoetingen op hoog niveau.

De uitnodiging voor Jeltsin werd gisteren in het Kremlin afgegeven door de Belgische premier, Jean-Luc Dehaene, op het ogenblik voorzitter van de Europese Unie. Het is de bedoeling dat Jeltsin op 9 december naar Brussel komt, aan de vooravond van de top van regeringsleiders van de 12 lidstaten van de Europese Unie en vlak voor de Russische parlementsverkiezingen op 12 december.

Met de uitnodiging wil de Europese Unie openlijke politieke steun demonstreren aan Jeltsin bij de komende verkiezingen en het referendum over de nieuwe grondwet.

De delegatie - behalve Dehaene waren ook voorzitter Jacques Delors van de Europese Commissie, minister Claes van buitenlandse zaken en EG-commissaris Van den Broek in Moskou - sprak gisteren haar vertrouwen uit in het democratiseringsstreven van Jeltsin.

De Europese Unie zal voor die verkiezingen waarnemers naar Rusland sturen. “Jeltsin gaf ons de keiharde garantie dat ze op alle mogelijke plekken in Rusland kunnen controleren”, aldus minister Claes. “Er bestaat geen enkele twijfel of vrees over het democratische gehalte van deze verkiezingen.”

Dat Jeltsin inderdaad naar Brussel komt is overigens nog niet geheel zeker. De president zal pas ingaan op de uitnodiging als Rusland en de Europese Unie begin december tot politieke overeenstemming zijn gekomen over hun 'partnerschapsovereenkomst'.

Pag.5: Rusland en EG zijn het in grote lijnen eens

Van Russische zijde werd gisteren gezegd dat partijen het in grote lijnen wel eens zijn, nu de Twaalf eerder deze week het onderhandelingsmandaat van de Europese Commissie hebben verruimd. Maar op onderdelen resteren nog meningsverschillen, zoals over de invoer van aluminium en splijtstoffen. Als die de komende weken worden overwonnen, zal Jeltsin in Brussel een intentieverklaring ondertekenen. De technisch/juridische uitwerking van het eigenlijke samenwerkingsakkoord zal langer duren maar zou ook voor het eind van het jaar rond moeten zijn.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Kozyrev, toonde zich vooral tevreden over het feit dat Rusland met het beoogde samenwerkingsakkoord de erkenning krijgt “van een grootmacht die een onafhankelijke rol wil spelen in Europa en die tegelijkertijd een gelijkwaardige - en ik onderstreep gelijkwaardige - economische en politieke relatie wil onderhouden met onze Europese vrieden en buren”.

Premier Dehaene citeerde met instemming zijn Russische collega Tsjernomyrdin, die gisteren zei dat Rusland en Europa streven naar een “geciviliseerde” handelsrelatie. In het beoogde partnerschap-akkoord wordt het woord 'vrijhandelszone' wel genoemd, maar de Europese Unie zegt nog niets toe. Pas in 1998 zal worden bekeken of aan de 'voorwaarden' wordt voldaan, om te beginnen met onderhandelingen over zo'n vrijhandelszone. Desondanks is de verwijzing politiek-psychologisch van groot belang voor de Russen, zo wordt in Brussel gezegd.

Als de ontmoeting met Jeltsin doorgaat, is de Russische president zijn Amerikaanse collega Bill Clinton een stapje voor. Clinton komt op 10 januari naar Brussel voor de NAVO-top.

    • Wim Brummelman