Nederlandse bevelhebber: Luchtmobiele brigade nog niet inzetten

SPLIT, 12 NOV. Luitenant-generaal H. Couzy, bevelhebber van de landstrijdkrachten, heeft militaire bezwaren tegen de inzet van de Luchtmobiele brigade in Bosnië, omdat er “onvoldoende ruimte” bestaat voor het gebruik van geweld.

[Juist gisteren zei de opperbevelhebber van de VN-vredesmacht in ex-Joegoslavië, de Franse generaal Jean Cot, dat de blauwhelmen in Bosnië geweld gaan gebruiken om zich te verdedigen, als zij bij de begeleiding van humanitaire konvooien worden aangevallen.

Cot zei in Sarajevo dat alle drie de strijdende partijen in Bosnië “te ver” zijn gegaan in hun herhaalde aanvallen op humanitaire konvooien. “Ik denk dat we de grens hebben bereikt van de aanvaardbare inmenging van de partijen die het vervoer van hulpgoederen belemmeren”, zei Cot. “Er bestaat geen twijfel dat we het punt naderen waarop geweld zal worden gebruikt.”

De hulpverlening in Bosnië werd vorige maand opgeschort nadat een Deense VN-soldaat was gedood en negen Nederlandse blauwhelmen gewond waren geraakt bij een aanval op een hulpkonvooi door moslim-soldaten. Na een onderzoek kwamen de VN tot de conclusie dat de aanval “vrijwel zeker” bewust was gepleegd.

Deze week werden de blauwhelmen vernederd toen de Bosnische Serviërs enkele VN-pantserwagens aanhielden waarmee de aartsbisschop van Sarajevo op weg was naar de stad Vares, de auto's met koevoeten openbraken en twee lijfwachten van de aartsbisschop gevangennamen.]

Couzy zei gisteren dat VN-commandanten in Bosnië onvoldoende ruimte krijgen om geweld te gebruiken. Daarnaast zou het VN-oppercommando in Bosnië over meer militairen moeten kunnen beschikken om de nieuwe missie van het veilighouden van enclaves en het begeleiden van humanitaire transporten te doen slagen.

De ministerraad zou vandaag een voorstel van minister Ter Beek (defensie) behandelen om 100 man extra naar Bosnië te sturen om een van de zes enclaves voor de moslim-bevolking te beveiligen en om humanitaire transporten in Bosnië en Kroatië mogelijk te maken.

Couzy wil in ieder geval dat het Nederlandse bataljon dat straks wordt uitgestuurd niet versnipperd raakt over Bosnië, zodat de behandeling van eventuele gewonden gevaar loopt. Het bataljon moet straks zelf zorgen voor de eigen logistiek en bij het opdelen van zo'n eenheid kan volgens Couzy de logistiek en de opvang van gewonden moeilijk zijn, zo niet onmogelijk worden. De bevelhebber van de landstrijdkrachten betreurt het dat Ter Beek tijdens zijn onderzoeksmissie van de laatste drie dagen in Bosnië noch met luitenant-generaal Cot heeft kunnen spreken, de bevelhebber van alle UNPROFOR-troepen, noch met de Belgische luitenant-generaal F. Briquemont, leider van de VN-troepen in Bosnië, terwijl er toch “een aantal zeer netelige kwesties aan de orde was”.

Pag.3: Couzy: begrip voor 'haast' Ter Beek

De Spaanse assistent van Briquemont, brigade-generaal Luis Feliz Ortega, kon een aantal vragen van minister Ter Beek en zijn militaire en ambtelijke adviseurs woensdag niet beantwoorden. Couzy is van mening dat daarom een aantal vragen over de Nederlandse inzet niet beantwoord zijn.

Hij heeft evenwel begrip voor het feit dat Ter Beek als politicus haast wil maken met zijn beslissing. Zelf had hij als bevelhebber nog meer zekerheden willen hebben, maar nu landen als het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Noordelijke landen mee willen doen, begrijpt hij de politieke wil van Ter Beek om aan de nieuwe VN-opdracht ook een bijdrage te leveren. Het Nederlandse bataljon wordt ingezet als militaire ondersteuning van de humanitaire transporten voor voedsel en medicijnen. Het bataljon moet daarnaast hulp verlenen bij evacuatie van gewonden, bescherming en zorg geven aan de burgerbevolking, hun leefomstandigheden verbeteren en vijandelijkheden tegengaan. Bovendien moet het Nederlandse bataljon toezien op de veilige status van de zes enclaves voor de moslim bevolking in Bosnië, zonodig met gebruik van geweld inclusief het inzetten van luchtsteun van geallieerde luchtstrijdkrachten uit Italië waaronder die van Nederlandse F16's.

Couzy is van mening dat de laatste opdracht voor de nieuwe Unprofor-eenheden, een loze kreet is, omdat VN-commandanten het aanwenden van meer geweld in opdracht zullen schuwen. Couzy is van mening dat je niet met geweld moet dreigen als je niet werkelijk van plan bent dat ook te gebruiken. Hem is opgevallen tijdens de besprekingen van de laatste dagen in Kiseljak bij het VN-commando voor Bosnië dat de officieren daar op een “zo laag mogelijke schaal van geweld willen gaan zitten”. Dat is volgens hem wel te billijken voor het slagen van humanitaire acties, maar hij ziet dat als militair als een groot risico.

Minister Ter Beek wil echter haast maken met de besluitvorming vandaag omdat de mannen van de Luchtmobiele Brigade, het speerpunt van de hervormingen bij de landmacht, daar om vragen. De motivatie bij die hervorming, zo menen de offieren van de Luchtmobiele Brigade, zou ernstig schade lijden als het eerste bataljon niet naar Bosnië zou gaan. Daarnaast is Ter Beek van mening dat de EG niet op eerder gedane beloftes terug kan komen, omdat daarmee een groot deel van de geloofwaardigheid van de inzet van de EG verloren gaat, nadat beloftes voor een vredesmacht dit voorjaar door de leiders van de Europese Gemeenschap in Kopenhagen zijn gedaan.

De Tweede Kamer zelf heeft dit voorjaar, aldus Ter Beek, om een grotere Nederlandse inzet in Bosnië gevraagd. Ook al zijn niet alle risico's even goed afgedekt, dan nog neemt Nederland in zijn ogen een “verantwoord risico in Bosnië”. Het is hem gebleken dat de mannen van het Belgisch-Nederlandse transportbataljon in Bosnië na een incident waarbij gewonden vielen eind oktober niets liever willen dan weer te gaan rijden met voedseltransporten, waartoe het Hoge Commissariaat van de Vluchtelingen van de Verenigde Naties nog niet heeft besloten. In dat licht moeten ook de mannen van de Luchtmobiele Brigade zo snel mogelijk naar Bosnië kunnen gaan om het lot van de burgerbevolking daar te verlichten, aldus Ter Beek. Daarnaast, zo meent hij, loopt de herstructurering van de Nederlandse krijgsmacht ernstig averij als politici op dit moment zouden twijfelen over een nieuwe Nederlandse militaire inzet in Bosnië.

    • Willebrord Nieuwenhuis