Lange isolatie van gevangene onbillijk geacht

AMSTERDAM, 12 NOV. Het Amsterdamse huis van bewaring Demersluis heeft met het langdurig isoleren van de 30-jarige Ierse gedetineerde B.Q. “de grenzen van het redelijke en billijke verre overschreden”.

Dat is het oordeel van de beklagcommissie uit de commissie van toezicht na een klacht van B.Q. tegen de directie van Demersluis. De advocaat van de gedetineerde, mr. N.C.J. Meijering, doet aangifte van mishandeling tegen de directeur. B.Q. is inmiddels overgeplaatst naar de Tijdelijke Extra Beveiligde Inrichting (TEBI) in Vught, waar in de toekomst alle vluchtgevaarlijke gedetineerden worden geconcentreerd. De achttien gedetineerden die daar nu al verblijven, zullen tegen hun “vrijwel volkomen isolatie” aldaar een kort geding aanspannen. Dat maakte één van de advocaten, mr. R. van der Plas vandaag bekend. EBI-gedetineerden hebben eerder gedingen tegen het verstrengde regime waaraan ze dit jaar werden onderworpen, verloren, al oordeelde de Haagse rechter dat “de grens van het toelaatbare” is bereikt.

B.Q. verblijft sinds zijn komst in Demersluis op 23 augustus in een isoleercel. Hij wordt daar in de gaten gehouden met camera's en vijf man van de Landelijke Bijzondere Bijstand. Contact met de buitenwereld is hem niet toegestaan. In de cel blijft het licht dag en nacht aan en de klager heeft alleen een matras om op te slapen. Q. zou ook in de voorgaande anderhalf jaar in de gevangenis Overmaze in Maastricht in isolatie zijn gehouden, hoewel hij daar wel met de buitenwereld mocht telefoneren.

Q. geldt binnen de gevangeniswereld als 'onsnappingskunstenaar'. In september vorig jaar gijzelde hij met drie medevluchters drie bewaarder in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) van het huis van bewaring De Schie in Rotterdam. Een week later werd hij door een arrestatieteam aangehouden in het Friese Veenwouden. Begin van datzelfde jaar was Q. ook al uit de EBI van de Geerhorst in Sittard ontsnapt, in het kielzog van kopstuk van de Colombiaanse drugsmaffia. In 1988 ontsnapte hij uit een strafinrichting in Londen, waar hem nog een straf van zestien jaar wacht.

Tussen zijn onstnapping uit de Geerhorst en de Schie overviel hij in Amsterdam-Noord een supermarkt, waarbij vijftien mensen enige uren werden gegijzeld. Hiervoor kreeg hij nog eens tien jaar gevangenisstraf. Officier van justitie mr. J. Dekking noemde hem bij die gelegenheid een “keiharde, meedogenloze crimineel”. Q. verweerde zich met de stelling dat hij zijn slachtoffers toch in ieder geval “een spannende middag” had bezorgd.

De isolatie van Q. werd in Demersluis enkele malen verlengd op basis van een brief van de staatssecretaris van justitie 'over zijn persoonlijkheid'. “Hij is voortdurend gericht op mogelijke zwakke plekken in de beveiliging. Daarnaast heeft hij een bijna pathologische belangstelling voor materialen, die hem bij een ontvluchtingspoging ten dienste kunnen zijn”, zo schrijft het departement. De directeur stelde in zijn schriftelijke verweer dat de gedetineerde “zijn grenzen is blijven verleggen” en zich “niet aan zijn detentie overgeeft.”

De commissie meent echter dat B.Q. vanuit zijn huidige situatie een menswaardige behandeling “moet verdienen”, maar dat hem daartoe elke mogelijkheid ontbreekt “omdat hij met niemand contact mag hebben en al zijn handelen negatief wordt uitgelegd”.