Koud

Het is koud

Ik ga de kachel hoger zetten.

Wat bedoel ik met: 'Het is koud'? Ik bedoel dat het kouder is dan ik wil, of kouder dan ik dacht, of kouder dan het meestal is. 'Het is koud' betekent dus eigenlijk: 'Het is kouder'. Als iemand net van de Noordpool komt, zal hij misschien zeggen: 'Het is warm'.

Is koud het tegengestelde van warm? Niet helemaal. Als je vraagt: 'Hoe warm is het?', dan hoef je het helemaal niet warmer te vinden dan je wil, of warmer dan het normaal is. Je wil gewoon weten hoeveel graden de temperatuur is. 'Hoe koud is het?' vraag je alleen als je het koud vindt. Maar als ik zeg: 'Het is hier koud', dan kan jij best vragen: 'Hoe warm is het dan?'

Koud en warm zijn evenmin precies elkaars omgekeerde als groot en klein. 'Hoe groot is die dwerg?' is een gewone vraag, maar 'Hoe klein is die reus?' klinkt gek.

Bij een regenplasje kan je vragen: 'Hoe diep is die plas?', maar bij een oceaan vraag je niet: 'Hoe ondiep is die zee?'. Warm en groot en diep zijn, behalve dat ze hete, enorme, bodemloze dingen kunnen aanduiden, ook neutrale woorden.

Inmiddels is de kachel gaan werken.

Het is warm.