Kohl laat zich niet van integratie Europa afbrengen

BONN, 12 NOV. “Wij laten ons niet van onze inzet voor de Europese integratie afbrengen, wij weten en zullen niet vergeten wat wij te danken hebben aan het Europese eenwordingsproces”. Met deze woorden heeft kanselier Helmut Kohl in een regeringsverklaring zowel zijn EG-partners gerust willen stellen als de Duitse kritici van het verdrag van Maastricht (over de politieke en monetaire unies) willen pareren.

Zonder de naam van de Beierse premier Edmund Stoiber (CSU) te noemen zei Kohl gisteren in de Bondsdag dat hij vasthoudt aan de Europese politiek die zijn voorgangers sinds Konrad Adenauer, de eerste na-oorlogse kanselier, hebben gevoerd. Van “een historische breuk” in die politiek, zoals Stoiber twee weken geleden in een interview had gezegd, is absoluut geen sprake. En voor vertraging van het integratieproces, zoals Stoiber had bepleit, voelt de Duitse regering niets, zei Kohl. Uit de bijdragen van de kant van de FDP en de oppositionele SPD bleek brede steun voor die opvatting.

De kanselier onderstreepte dat er bij de buren angst voor een te machtig Duitsland leeft. “Er is enerzijds de herinnering aan de jongste geschiedenis, anderzijds intussen ook economische afgunst”. Die realiteit moet worden erkend en tegelijkertijd moet Duitsland zijn best doen om zulke emoties bij zijn buren te beperken. “Dat kan het beste samen met onze buren worden gedaan onder één Europees dak”. Kohl vermeed het om over een Europese bondsstaat te spreken, iets waarin het Maastrichtse verdrag volgens een recent arrest ook niet voorziet, en zei dat “niemand” nu al precies kan weten welke gedaante het geïntegreerde Europa uiteindelijk zal krijgen. Maar de machtspolitiek van rivaliserende nationale staten als in de 19de eeuw en de eerste helft van de twintigste moet in elk geval “definitief tot het verleden behoren”, zei hij.

De nieuwe Beierse premier Stoiber, die volgend jaar in regionale verkiezingen in zijn deelstaat moet zien de bestaande absolute meerderheid van zijn CSU te verdedigen tegen onder andere de extreem-rechtse Republikaner en hun anti-Europese sentimenten, had na zijn verzekering dat Europa geen bondsstaat mag worden en dat het integratieproces wel wat langzamer mag verlopen, scherpe verwijten uit de CDU gehad. De vicevoorzitter van de CDU in de Bondsdag, Heiner Geissler, had hem bijvoorbeeld beschuldigd van “hoogverraad” aan de geldende Duitse politiek. Ook CSU-voorzitter Theo Waigel, die als minister van financiën heeft meegewerkt aan totstandkoming van de Maastrichtse verdragen, had zich vorige week, zij het voorzichtiger, van Stoiber gedistantieerd.

Minister Klaus Kinkel (buitenlandse zaken), die ook voorzitter van de FDP is en binnen Kohls coalitie dus een soort “natuurlijke spanning” tot de CSU kent, zei dat EG-collega's hem de afgelopen weken ongerust hadden gevraagd hoe zij Stoibers opmerkingen moesten plaatsen. Helaas is het niet gelukt om Europa al genoeg in de harten en hoofden van de mensen te verankeren, “hoewel geen land er zoveel van profiteert als Duitsland”. Bovendien - zei hij, Stoiber aankijkend - “ook Beieren mag in het geïntegreerde Europa Beieren blijven”.

De Beierse premier, die deze keer gebruik maakte van zijn recht om in de Bondsdag te spreken, reageerde sarcastisch op de kritiek. Als 'hoogverrader' wilde hij nog eens komen herhalen dat hij in het gewraakte interview niet meer had gezegd dan wat het Duitse constitutionele hof en veel Duitsers denken over “het bureaucratisch centralisme van Brussel (..) en Europese fantasterij (Träumerei)” van politici, zei hij.

    • J.M. Bik