'Een mes is genoeg om een diplomaat te doden'

De PLO heeft vrede gesloten met Israel. Wellicht volgen Syrië en Libanon op den duur. Wat kunnen de radicale Palestijnen en de Hezbollah onder die omstandigheden nog? Is het nu afgelopen met hun activiteiten?

BA'ALBEK, 12 NOV. In het hart van de Oostlibanese Beka'a-vallei, in een villa even buiten het centrum van Ba'albek, bevindt zich het hoofdkwartier van sjeik Sobhi Tufeili, leider van de radicale vleugel van de fundamentalistisch-shi'itische beweging Hezbollah. Op het dak van de villa houden zwaarbewapende mannen de omgeving in het oog. Met machinepistolen uitgeruste bewakers staan bij een slagboom en bij de zware ijzeren deur die toegang geeft tot het gebouw.

Twee gloednieuwe, gepantserde limousines komen de hoek omgereden, en dan vliegt de slagboom omhoog. De inzittenden worden geëscorteerd door tien lijfwachten die met de wapens in de aanslag uit twee Landrovers springen en alle kanten uit speuren tot hun leiders binnen zijn. Hezbollah is erg voorzichtig geworden sinds de toenmalige leider Abbas Mussawi door Israel op 26 februari 1992 werd vermoord. Bovendien is de organisatie goed uitgerust: zij kan nog altijd rekenen op de steun van Syrië en Iran, terwijl het Libanese regeringsleger haar geen strobreed in de weg legt zolang zij zich beperkt tot de gewapende strijd tegen de Israelische bezettingstroepen in het zuiden van Libanon.

Maar daarin komt onvermijdelijk verandering als ook Syrië en Libanon met Israel vrede sluiten. Israel eist in ruil voor zijn terugtrekking de ontwapening van Hezbollah. Het meer pragmatische deel van Hezbollah is niet geneigd politieke zelfmoord te plegen. Al veroordelen ook de pragmatici iedereen die bereid is met Israel te onderhandelen, ze beseffen ook dat de militaire situatie in hun nadeel zal veranderen wanneer in het kielzog van de PLO, ook Libanon en Syrië het met Israel op een akkoordje gooien. In de Beka'a-vallei is naast de controleposten van het Libanese leger duidelijk de Syrische aanwezigheid te zien, met luchtafweerbatterijen en tankbataljons die alle bevoorradingswegen van Hezbollah controleren.

Volgens Hezbollah-leider Hassan Nasrallah is een nieuwe historische fase aangebroken. De regio staat aan de vooravond van een gevaarlijke vrede die is gebaseerd op onrechtvaardige beginselen. Daarom zal Hezbollah moeten overschakelen op een politieke strijd tegen de normalisering van de relaties met de joodse staat.

De geestelijk leider van Hezbollah, sjeik Mohsammed Hussein Fadlallah, heeft verzekerd dat het islamitisch verzet niet aanstuurt op een gewapende confrontatie met Arabische regimes die een vergelijk met Israel treffen. “Wij zullen gebruik maken van het recht op vrije meningsuiting om de bevolking ervan te overtuigen dat ze niet moeten meewerken met die regimes die hun relaties met Israel wensen te normaliseren”, aldus sjeik Fadlallah.

Sjeik Tufeili was van 1988 tot 1991 secretaris-generaal van Hezbollah. Hij vertegenwoordigt de radicale stroming, die op de lijn zit van de vroegere Iraanse minister van binnenlandse zaken Ali Akbar Mohtashemi. Hij neemt plaats onder een portret van de overleden Iraanse leider imam Khomeiny met de tekst: “De Amerikanen en de andere supermogendheden staan tot aan hun knieën in het bloed van onze jeugd. We zullen vechten tot onze laatste snik, want wij zijn strijders.” De tekst geeft precies Tufeili's visie weer.

“Arafat heeft zijn volk en de Palestijnse zaak verraden”, zegt Tufeili. “Zij hebben recht op alle gebieden die in 1967 en in 1948 werden veroverd. Dit akkoord en alle mogelijke vredesakkoorden met Israel doen niets af aan ons heilige recht om de strijd voort te zetten, hier in Libanon en in Palestina.”

De vraag is of Hezbollah wel in staat zal zijn de gewapende strijd tegen Israel voort te zetten als er een regionale vredesregeling komt.

“We zullen altijd een weg vinden om de politieke èn militaire strijd voor te zetten, zelfs als de Libanese en andere regeringen ons proberen tegen te houden”, aldus Tufeili. “Ook (de Syrische president) Hafez al-Assad zal ons morgen niet tegenhouden. Internationaal ziet het er misschien uit alsof Israel erkenning krijgt, maar de bevolking van Tunesië, Algerije, Jordanië en in de hele Arabische en islamitische wereld is tegen dit akkoord en tegen het zionisme. Wij zullen hun de weg wijzen en samen zullen we Palestina bevrijden.”

Maar zal Hezbollah niet worden gedwongen zijn katjoesja-raketten aan het Libanese leger af te staan? Tufeili sluit een confrontatie met Beiroet over dit onderwerp niet zonder meer uit. “Maar in elk geval kan wat in Egypte gebeurt ook hier, waar de mensen zich tegen de vrede met Israel blijven verzetten en Israelische diplomaten vermoorden. Voor het vermoorden van Israelische diplomaten zijn geen katjoesja-raketen nodig; een mes is genoeg.”

Ook in het Palestijnse vluchtelingenkamp Bourj el-Barajneh bij Beiroet is de stemming ten aanzien van het Israelisch-Palestijnse akkoord allerminst vreugdevol. “Ons gezond verstand zegt ons dat we, gezien de krachtsverhoudingen in de regio, voor het akkoord moeten zijn, maar ons hart verzet zich er fel tegen. Het is voor ons allemaal alsof we moeten instemmen met amputatie”, zegt Ahmed, een 30-jarige Palestijnse leraar die lid is van het radicale Volksfront voor de Bevrijding van Palestina-algemeen commando (PFLP-gc) van Ahmed Jibril.

Jibril, die in de Syrische hoofdstad Damascus zetelt, is verantwoordelijk voor een hele reeks terreurdaden en heeft ook tot moord op Arafat opgeroepen.

Voor de meesten van de meer dan 300.000 Palestijnen in Libanon zit terugkeer naar hun oorspronkelijke woonplaatsen er niet in, aangezien zij niet uit bezet gebied afkomstig zijn maar in 1948 uit Israel zelf zijn gevlucht. De radicale Palestijnse organisaties vinden hier dan ook een vruchtbare bodem voor hun verzet tegen Arafat en het akkoord. Volgens PFLP-gc-woordvoerder Abu Rushdi is er binnen het PLO-handvest geen ruimte voor vrede, en evenmin voor onderhandelingen of erkenning van Israel. “De geschiedenis leert dat leiders die hun volk verraden, worden vermoord door hun volk. Kijk maar naar Anwar Sadat van Egypte, of naar de president van Algerije (Boudiaf). Arafat moet de geschiedenis eens goed lezen, want hij gaat hetzelfde lot tegemoet. Elke patriottische Palestijn wil Arafat met eigen handen vermoorden”, aldus Abu Rushdi.

Ook Odey, lid van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) van George Habash, klinkt onverzettelijk. “Dit slechte akkoord is tot stand gekomen bij gebrek aan Arabische solidariteit. Wij vluchtelingen kunnen alleen nog op onszelf rekenen en op Allah. Maar ik zal me, samen met Hezbollah en andere islamitische groepen, tot het uiterste tegen het akkoord blijven verzetten.” Dan klinkt de oproep tot het gebed van de muezzin. Odey neemt afscheid en verdwijnt in de richting van de moskee voor zijn bittere gebeden.

    • Wilfried Bossier