Leuzen kladden als visitekaartje van ultra-rechts

In Rotterdam neemt het aantal extreem-rechtse incidenten hand over hand toe. Onderzoekers zien een landelijke trend - en een verband met acties van justitie tegen de partij CP'86.

ROTTERDAM, 11 NOV. Elke dag kruisen drie schoonmaakploegen door Rotterdam om de slogans te verwijderen. Racistische slogans, vermoedelijk aangebracht door extreem-rechtse jongeren.

“Die hakenkruisen worden knap vermoeiend. Onze jongens moeten van de politie nu ook al in het weekend gaan schrobben”, zegt R. Driesen van de dienst Gemeentewerken. Elke graffiti-melding, legt hij uit, gaat in Rotterdam in de computer. “Racistisch geklieder krijgt een speciaal merkje, dat verwijderen we binnen twee dagen.”

Bij Gemeentewerken wordt gesproken van “een epidemie”. Sinds begin oktober kreeg de gemeente Rotterdam 156 meldingen van racistische graffiti, op een totaal van 170 meldingen. Het gaat om swastika's, Keltenkruisen (een cirkel met een kruis erdoor) en leuzen als 'White Power' en 'Eigen Volk Eerst'. Het budget van een half miljoen voor graffiti-bestrijding schiet dit jaar ruimschoots tekort, verwacht Driesen.

Twee zaken zijn tot dusver opgelost. Een 16-jarige sympathisant van de extreem-rechtse partij CP'86 voorzag de wijk Overschie van racistische slogans en Keltenkruisen, die de extreem-rechtse partij CP'86 gebruikt als partijsymbool. Een tweede actie in Heenvliet en Geervliet was ondernomen door beschonken jongeren. Een politiewoordvoerder heeft niet de indruk “dat er van enige organisatie sprake is”. “Het heeft meer iets van een rage: men leest erover in de krant en gaat het dan zelf maar eens doen. Dat ebt hopelijk vanzelf ook weer weg.”

Maar het blijft niet bij graffiti. Afgelopen weekeinde werd in Hoogvliet brand gesticht in een tropische supermarkt van hindoestaanse eigenaren. Op de ruit werden hakenkruisen gekalkt. “Een winkel van migranten wordt in brand gestoken. Glasscherven op de stoep. In Rotterdam is het weer Kristallnacht”, luidde dan ook de leus van vijftig kleumende antifascisten die dinsdagavond op het Rotterdamse Stadhuisplein de Duitse Kristallnacht van 55 jaar geleden herdachten.

Ze hielden een stille fakkeltocht door een nog stillere binnenstad. Maar als vier kaalgeschoren jongens langs slenteren, onstaat er enige onrust. “Laten we afspreken dat we straks in groepjes naar huis gaan”, zegt een van de organisatoren. Men is behoedzaam: rechtse jongeren lieten dit jaar ook bij antiracistische betogingen luidruchtig van zich horen.

Volgens een lid van het landelijke Fascisme Onderzoek Kollektief passen de extreem-rechtse incidenten in Rotterdam in een landelijke trend. “Het aantal gewelddadige incidenten is sinds oktober 1991 vrij snel toegenomen. Vorig jaar was er een opeenvolging van aanslagen op moskeeën en migrantenwinkels. Sinds september zien we een toename van graffiti, het verspreiden van folders en dreigbrieven.” Als recente voorbeelden noemt hij dreigbrievenacties tegen Turkse inwoners van Waalwijk en tegen een bedrijf in Almere, dat werd gemaand alle buitenlandse werknemers te ontslaan. Het bedrijf brandde kort daarna af, waarna een tweede brief kwam: u was gewaarschuwd.

Onderzoekers vermoeden ook een verband met de acties van politie en justitie tegen CP'86, een partij die is onstaan na het vertrek van het Kamerlid Janmaat uit de oude Centrumpartij, en die zich extremistischer opstelt dan de Centrumdemocraten. Op 14 september deed de politie zes invallen bij kopstukken van de partij, waarbij grote hoeveelheden partijpropaganda in beslag werden genomen. Het openbaar ministerie in Amsterdam is bezig met het vooronderzoek. Justitie, zeggen onderzoekers, koerst af op een verbod van de partij. “Er komen nu rechtszaken, niet alleen tegen Janmaat in Den Haag maar ook tegen CP'86 in Amsterdam. Men zegt dan wel dat het niets met de komende verkiezingen te maken heeft, maar de timing is nogal opvallend”, meent de Leidse onderzoeker J. van Donselaar. Hij vermoedt dat de verhoogde extreem-rechtse activiteit ook hiermee samenhangt: “CP'86 wil kennelijk laten zien dat ze nog lang niet dood is.”

CP'86 werd in Rotterdam tot voor kort vertegenwoordigd door de 62-jarige taxichauffeur T. Termijn, een man die in de raad zwijgzamer bleek dan achter het stuur van zijn taxi: hij voerde er nooit het woord. Onlangs verbrak Termijn het zwijgen met de verklaring dat hij voortaan partijloos raadslid was: CP'86 had hem verstoten wegens een voorgenomen huwelijk met een Filippijnse. Zo'n rasvermenging zou tegen de partijstatuten zijn. Oud zeer stond Termijns toetreding tot de Centrumdemocraten in de weg, waarna de taxichauffeur liet weten een keus tussen CP'86 en CD te zien als een keus tussen 'pissebed' en 'kakkerlak'. Inmiddels verblijft hij in Manila om zijn bruid op te halen.

Termijn kan derhalve geen toelichting geven op zijn stelling dat zijn CP'86 'veel te radicaal wordt'. Wel gaat in antifascistische kringen al enige tijd het gerucht dat de beruchte activist M. Freeling weer actief is binnen CP'86 in Rotterdam. S. Mordaunt, raadslid voor CP'86 in Den Haag, wil dat bij navraag wel bevestigen. “Hij brengt in Rotterdam weer wat leven in de brouwerij.” Freeling heeft zijn sporen als neo-nazi ruimschoots verdiend. Hij was lid van het Nationaal Jeugd Front en het in 1990 verboden Jongerenfront Nederland, raakte betrokken bij het vooral in het noorden actieve ANS (Actiefront Nationaal-socialisten) en zat een straf uit wegens geweldpleging. De de afgelopen jaren verbleef hij in Duitsland.

Sinds zijn terugkeer wordt in Rotterdam ook het logo van het door hem opgerichte OVNS (Onafhankelijke Verbond Nationaal-socialisten) weer gesignaleerd, voorzien van een postbusnummer waar men zich tien jaar geleden al van bediende. Maar het 'nieuwe' OVNS schrijft nu op zijn stickers te sympathiseren met CP'86. De 'Rotterdamse anti-racistische actie-raad' (Radar) ontving onlangs een dreigbrief met het OVNS-logo, ondertekend met 'Zillnix'. Daarin werd met represailles gedreigd tegen “minachters van het blanke ras” en “volksverraders”.

CP'86-voorzitter Van Wijngaarden ontkent elke betrokkenheid bij de graffiti-acties en dreigbrieven. Natuurlijk, er zitten wat heethoofden onder zijn aanhang, en hij kan niet iedereen in het gareel houden. Wel is er bij CP'86 iets veranderd: “We lopen voor niemand meer weg. Als er zich een antiracistische demonstratie voordoet, houden wij een tegendemonstratie. Niet om te vechten, maar gewoon om te laten zien: we staan er.”

In februari werd een groep skinheads, op weg naar een anti-racistische betoging op het Haagse Malieveld, bij Delft opgewacht. Op 23 oktober arresteerde de politie in Rotterdam negentien extreem-rechtse jongeren, die tijdens een antiracistische betoging de Hitlergroet brachten en leuzen scandeerden. Het Haagse CP'86-raadslid Mordaunt was aanwezig bij beide, in de kiem gesmoorde, 'tegendemonstraties'. “In vergelijking met andere Europese landen mogen wij niks”, klaagt hij. “Als we in Rotterdam wat leuzen roepen, krijgen we gelijk de ME in vol gevechtstenue over ons heen. Maar dat houdt ons niet tegen. De tijd van muilkorven is voorbij.” Als de 'linksen' in de toekomst vergaderingen van CP'86 verstoren belooft Mordaunt “flink van zich af te slaan”.

Onderzoeker Van Donselaar ziet de verhoogde zichtbaarheid van CP'86 als nieuw voorbeeld van het onvermogen van extreem-rechts in Nederland om het evenwicht tussen radicalisme en legaliteit te vinden. “Als ze niet ver genoeg gaan, verliezen ze aanhang. Gaan ze te ver, dan worden ze verboden.” En op het laatste koerst CP'86 mogelijk af. “Er is een jonge, radicale aanwas die zelfs door de leiding als 'instabiel' wordt gezien. En verplaats je eens in de positie van CP'86. Ze krijgen niet zoals Janmaat zendtijd op televisie. Dus moet je iets anders verzinnen, bijvoorbeeld het verstoren van demonstraties. En zo steek je je nek in de strop, want betogen zonder toestemming is een verstoring van de openbare orde en een extra argument voor het openbaar ministerie om de partij te verbieden.”

    • Coen van Zwol