Homeopaten zonder Grenzen naar Ghana

De Nederlandse stichting Homeopaten zonder Grenzen vertrekt binnenkort naar Ghana. Anders dan Artsen zonder Grenzen, dat directe medische hulp bij nood als uitgangspunt neemt zijn de homeopaten gericht op het geven van onderwijs in ontwikkelingslanden.

AMSTERDAM, 11 NOV. Franse en Spaanse vrijwilligers van de federatie Homéopathes sans Frontières vertrokken in 1991 naar Peru om de cholera-epidemie te bestrijden. De resultaten van een 'pilot study' onder twintig cholerapatiënten in Peru hebben de Amsterdamse huisarts Martien Brands ertoe gebracht in Nederland de organisatie Homeopaten zonder Grenzen (HZG) op te zetten.

De Fransen rapporteerden successen van behandeling van rijstwaterdiarree met 'veratrum album'. Tegen shock werd kamfer gegeven, patiënten met kramp kregen een koperoplossing en arsenicum werd gebruikt bij patiënten die een duidelijke doodsangst hadden. Met cholera hadden Duitse, Engelse en Amerikaanse homeopaten in de vorige eeuw al veel ervaring.

De Nederlandse stichting Homeopaten zonder Grenzen (HZG) heeft inmiddels een eerste project opgezet in het Afrikaanse Ghana. Anders dan Artsen zonder Grenzen, dat directe medische hulp bij nood als uitgangspunt neemt zijn de homeopaten gericht op het geven van onderwijs in ontwikkelingslanden. Van de oorspronkelijk Franse federatie zijn nu verscheidene afdelingen in Afrika, Zuid-Amerika en Europa.

De homeopathische geneeswijze is gebaseerd op de veronderstelling dat “het gelijke met het gelijke kan worden genezen”. Een stof die in staat is een gezond persoon ziek te maken moet volgens deze theorie ook in staat zijn een ziek mens beter te maken. De geneesmiddelen die een homeopaat gebruikt zijn gepotentieerd, op voorgeschreven wijze verdund. Ze ontlenen hun kracht aan het verdunnen en daarna schudden van de grondstoffen van plantaardige, dierlijke of minerale aard.

“Die Fransen en Spanjaarden gaven de Peruanen gewoon een spoedcursus homeopathie en dat sprak me erg aan”, zegt Brands. De Amsterdamse arts vertrok naar Parijs, vooral om zich te laten informeren over de wijze waarop artsen en verpleegkundigen snel en adequaat in de leer van de homeopathie kunnen worden ingewerkt. “Dat maakte veel indruk op me. Ze hebben daar een systeem ontwikkeld van pedagogiek en didactiek waardoor heel snel en helder wordt geleerd welk middel je moet geven bij welk symptoom. In de homeopathie werk je met een differentiaaldiagnose. Je ziet of je verneemt van welke klachten de patiënt last heeft. De stof aconitum veroorzaakt bijvoorbeeld hevige koorts of pijn, tintelingen, spasmen, verlammingsverschijnselen, doodsangst en rusteloosheid. Je geeft het dus in een sterke verdunning aan mensen die een ontsteking hebben die met koorts gepaard gaat, of zenuwbeschadigingen of verlammingen hebben als gevolg van koude of bij plotselinge angsten. Bij elke indicatie is volgens dat systeem snel een goede medicijnenkeus te maken.”

Brands, die zelf voor Artsen zonder Grenzen heeft gewerkt: “Wij richten ons meer op kennisoverdracht en veel minder op medische interventie, zoals Artsen zonder Grenzen dat doet”. De stichting die kantoor houdt in Baarn telt nu 25 actieve vrijwilligers. Bedoeling is die 'ervaren professionals' driemaal per jaar voor een kleine twee weken naar ontwikkelingslanden te sturen om daar onderwijs te geven. Zo heeft de juist teruggekeerde delegatie cursus gegeven aan het Rode Kruis in Ghana en de medische staf van een ziekenhuis daar.

HZG recruteert haar vrijwilligers onder homeopathische artsen en ook onder klassieke homeopathische therapeuten die geen arts zijn maar een opleiding hebben genoten aan de Academie voor Natuurgeneeswijzen in Hilversum. “De vrijwilligers behandelen niet zelf de patiënten maar zijn werkzaam als consultants. Ze worden grondig gescreend en didactisch getraind en voorbereid op het werk in een andere cultuur”, aldus Brands.

Voor ontwikkelingslanden biedt de homeopathische geneeskunde volgens Brands grote voordelen boven de allopatische, voor zover ze elkaar kunnen vervangen. “Het is om te beginnen veel goedkoper. De medicijnen zijn veel lichter en behoeven niet gekoeld te worden opgeslagen. De kosten van transport, opslag en distributie zijn dus laag. In totaal tienmaal lager dan die van allopatische geneesmiddelen.”

Twee Nederlandse homeopathisch farmaceutische bedrijven hebben geneesmiddelen ter beschikking gesteld voor het project in Ghana. “In Ghana werken we samen met het ministerie voor volksgezondheid in Accra. Het departement wil de eigen traditionele kruidengeneeskunde weer in ere herstellen. Probleem daar is dat veel ongelukken gebeuren door het voorschrijven van te hoge doses kruiden. De traditionele geneeskunde is niet geïntegreerd in de gezondheidszorg door middel van gedragscode en registratie van behandelaars, noch door een goed geneesmiddelenbeleid. HZG doet nu op verzoek van het ministerie aanbevelingen voor een wettelijke structuur van alle vormen van complementaire geneeskunde, dus zowel voor traditionele geneeskunde als voor homeopathie. Interessant is de parallel met Nederland. Ook in Ghana wil men een council- of coördinatie-commissie instellen voor registratie, gedragscode en kwaliteitsbewaking”, aldus Brands.

In januari vertrekt HZG naar Indonesië. Ook in het voormalige Joegoslavië ziet de organisatie werk te doen: “Ons is gevraagd een zending medicijnen tegen vooral hondsdolheid te sturen. De normale antisera zijn daar nu onbetaalbaar geworden”, zegt Brands. “Voorlopig blijft ons werk daartoe beperkt. Wij hebben nog niet de ervaring om te werken in oorlogssituaties”.

Onze medicijnen zijn lichter en behoeven niet gekoeld te worden

    • Bram Pols