Thriller met Sean Connery speelt in op Japannerangst

Rising Sun. Regie: Philip Kaufman. Met: Sean Connery, Wesley Snipes, Harvey Keitel. In 30 theaters.

0 Veteraan Philip Kaufman (hij maakte onder meer Invasion of the Body Snatchers en hij verfilmde The Unbearable Lightness of Being) wilde met Rising Sun in de eerste plaats een meeslepende thriller maken, dat blijkt uit alles. Uit zijn dreigende licht, zijn intimiderend wijde mise en scène, zijn flitsende, gladde montage en vooral uit de manier waarop hij zijn helden neerzet. Twee politie-detectives zijn het, innemend gespeeld door Sean Connery en Wesley Snipes en in de weer volgens het model van Grijpstra en De Gier. Connery is natuurlijk de vaderlijke, rijpe man die zijn kennis en controle inbrengt tegen de onbesuisde jonge collega (Snipes) die weer kan bogen op ruime ervaring met de moderne criminaliteit.

Maar Rising Sun is niet zomaar een misdaadverhaal in en om de gesloten schaduwwereld van Japanse multinationals in het Amerikaanse zakenleven. Het werd geschreven door Michael 'Jurassic Park' Crichton en net als in zijn dinosaurussenboek, pakte Crichton zijn onderwerp studieus aan. Zo studieus zelfs dat Kaufman niet om al het leerzaams heen kon, hoezeer dat zijn tempo en zijn neiging tot nuanceren ook vermoordde. Omdat we alles wat we van Crichtons lessen meenemen nodig hebben om de complexe plot te doorgronden, zag Kaufman zich genoodzaakt zijn hoofdpersonen lange afstanden in de auto af te laten leggen. Tijdens die ritten heeft de door Connery gespeelde ouwe stomp uitvoerig de gelegenheid om aan zijn jonge collega uit te leggen wat hun Japanse, in mafiose structuur verenigde tegenstrevers beweegt, wat hun etiquette inhoudt en vooral hoe ze denken. Onder al die lessen ligt een waarschuwing voor de niets ontziende manier waarop de Japannner zijn zaken behartigt en de Amerikaanse business-wereld van de kaart veegt.

Wij leren er ook veel van, althans dat is de bedoeling. Dat alleen strikt verwesterde Japanners te vertrouwen zouden zijn, bijvoorbeeld, of dat Japanners dankzij hun geavanceerde video-technologie in staat geacht moeten worden om de waarheid naar hun hand te zetten. De voornaamste les is echter dat Japanse zakenlieden niet terugschrikken voor moord en oorlogsmethoden als ze een concurrentiestrijd uitvechten.

Kaufman bracht weinig in tegen deze eenzijdige, naar racisme neigende en op platte Japanner-angst inspelende voorstelling van zaken, hij wist het zelfs niet onder te sneeuwen met de ademstokkende suspense of cynische grappen waar het verhaal van Rising Sun toch heus aanleiding voor biedt. Het enige dat Kaufman meehad bij dit taaie verhaal was het vuurwerk dat opspatte tussen Snipes en Connery. En daar deed hij zoveel mogelijk zijn voordeel mee.

    • Joyce Roodnat