Hele appels vullen meer dan appelmoes

UTRECHT, 10 NOV. Bezit de mens een mechanisme dat de balans regelt tussen honger en verzadiging? Is er een instantie die het menselijk lichaam regelmatig oproept tot het hebben van honger en het ophouden met eten? Ja, denken Nederlandse onderzoekers, zoiets bestaat.

Het is niet gemakkelijk te traceren, waarschijnlijk is het niet zoiets als een thermostaat die in een centraal verwarmd huis de temperatuur regelt, het ligt veel ingewikkelder, maar het bestaat. Anders is niet te verklaren dat het eetgedrag zo gemakkelijk valt te manipuleren. Geef een aantal niet snoepende proefpersonen elke morgen een koek en na verloop van tijd krijgen ze elke morgen zin in zo'n koek, zegt dr. ir. C. de Graaf van de Landbouw Universiteit Wageningen. Dien mensen een geneesmiddel toe dat de concentratie van serotomine of dopamine in de hersenen beïnvloedt en het eetgedrag verandert, zegt ziekenhuisapotheker dr. A. van der Kuy uit Tilburg.

Het onderzoek naar het gezochte reguleringsmechanisme heeft echter nog weinig opgeleverd, zo bleek gisteren op een symposium voor diëtisten in Utrecht. Zo is gebleken dat wie zeer licht ontbijt, 's middags niet als compensatie extra veel eten gaat eten. En wie vast, heeft honger, maar de mate waarin is afhankelijk van andere factoren. “Het is dus niet waar dat als je niets eet, je honger toeneemt”, aldus onderzoeker De Graaf.

Over de factoren die van invloed zijn op het regelmechanisme valt genoeg te zeggen. Zo werkt alcohol niet erg verzadigend: “Wie in een kroeg staat te drinken kan daar gerust de hele avond mee doorgaan”, aldus ir. T. Hulshof van de Landbouw Universiteit Wageningen. Van eiwitten krijgen mensen snel genoeg, van vet juist niet. Meer gewicht en meer variatie van de maaltijd is bevorderend voor het gevoel van verzadiging, en ook de moeite en de tijd die het kost het eten naar binnen te werken. Zo is uit onderzoek gebleken dat hele appels meer verzadiging geven dan appelmoes of appelsap. “Hoe langer de mensen erover doen, hoe groter de verzadiging”, aldus onderzoeker Hulshof.

De zogeheten light-produkten zijn geen boerenbedrog, betoogde dr. ir. J. Weststrate van Unilever Research. Met name de produkten waarin weinig of geen vet zit, doen niet onder voor gebruikelijke produkten. “Vet is nergens goed voor. We hebben een enorme vetvoorraad. Dien jonge mannen extra vet toe en het komt er als speklapjes op de buik uit”, aldus Weststrate, die aankondigde dat volgend jaar een groot onderzoek naar de effecten van light-produkten wordt afgesloten.

Het optreden van mevrouw C. Pape-Van Genderen maakte op het congres veel indruk. Zij deed verslag van haar ervaringen bij de behandeling van patiënten die aan anorexia nervosa lijden. Honger wordt door deze angstige vrouwen ervaren als veilig, verzadiging als onveilig. Ze had kritiek op de wijze waarop deze vrouwen worden behandeld; te zeer gericht op praten (daarin zijn deze patiënten zeer bedreven) en op keuzediëten: “Als je een anorexia-patiënt laat kiezen tussen één boterham of twee crackers, zal ze altijd één cracker nemen.” Beter dan te spreken over dikte is het over ruimte te spreken. “De beste gedachte die een hulpverlener met een patiënt kan delen is: als je ruimte in gaat nemen, zal ik naast je staan”, aldus Pape-Van Genderen.

De gastro-enteroloog mevrouw prof. dr. E.M.H. Mathus-Vliegen van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam benadrukte hoe ingewikkeld de spijsvertering verloopt en meende dat bij het manipuleren van eetgedrag en het geven van eetadviezen de nodige terughoudendheid past. “Het lijkt niet mogelijk het systeem van voedselopneming te beïnvloeden zonder daarbij andere systemen in de war te brengen”. Zij hield het liever op de oude wijsheid: 'Ontbijt als een keizer, lunch als een koning, dineer als een bedelaar'.

    • Arjen Schreuder