Hans van den Broek dreigt met opstappen

BRUSSEL, 10 NOV. Europees commissaris Hans van den Broek (buitenlands beleid) treedt af als de Europese Commissie hem niet toestaat diplomaten van de Europese Unie te benoemen. Dit staat in een brief die Van den Broek vorige week aan al zijn collega's in de Commissie heeft gezonden.

Van den Broek schrijft zijn functie “niet naar behoren te kunnen uitoefenen” als hij deze bevoegdheid niet krijgt. Het is volgens zijn woordvoerder voor de Nederlandse oud-minister “een principiële zaak”.

De brief is de climax in een langslepend conflict met de commissaris voor buitenlandse handel, sir Leon Brittan, en de commissaris voor ontwikkelingssamenwerking, Manuel Marin. Deze twee weigeren al langer bevoegdheden die zij traditioneel op dit terrein hebben aan Van den Broek over te dragen. Het is echter de eerste keer dat Van den Broek formeel met aftreden dreigt. Een kopie van de brief is naar voorzitter Delors gegaan. Vandaag vergadert de Commissie voor de tweede keer over de dreigende breuk. De Nederlandse commissaris heeft volgens een medewerker gezegd dat “ze het maar met een andere commissaris moeten uitzoeken” als hij geen concessies krijgt.

Van den Broek vindt de houding van Marin en Brittan een inbreuk op de afspraak vorig jaar bij de oprichtingsvergadering van de huidige Europese Commissie in het Brusselse Egmont-paleis. In dit zogeheten Egmont-akkoord is vastgelegd dat Van den Broek een eigen directoraat-generaal 'Buitenlandse Politieke Betrekkingen' krijgt. Ook de verantwoordelijkheid voor de buitenlandse dienst van de Europese Unie hoort daar bij, zo zeggen medewerkers van Van den Broek. Brittan en Marin vinden dat echter volgens dezelfde bron een “uitholling van hun eigen competentie”.

Vorig jaar was er een zelfde conflict over de bemanning van het directoraat-generaal voor Van den Broek in Brussel. Ook daarvoor wilden andere commissarissen aanvankelijk hun personeel niet beschikbaar stellen. Van den Broek kon toen, door de onzekere politieke situatie rond het Verdrag van Maastricht, in de Commissie geen vuist maken.

Pag.4: Geen beperking bevoegdheden

Nu de Europese Unie echter werkelijkheid is geworden, is die reserve verdwenen. Van den Broek wil de verantwoordelijkheid voor de ambassades van de Unie echt in handen krijgen, zo zegt een medewerker. “Maar hij is ook bereid om z'n collega's mee te laten beslissen, mits hij het initiatief mag nemen.” Het gaat om ongeveer vijfhonderd ambtenaren op ruim honderd diplomatieke posten van de Europese Unie in het buitenland.

Traditioneel placht de commissaris voor ontwikkelingssamenwerking bijvoorbeeld de ambassades van Europa in Afrika met zijn 'eigen' experts te bevolken. De commissaris voor buitenlandse handel had vrij spel op de vertegenwoordigingen in Tokio en Washington. Met de komst van een nieuwe commissaris voor buitenlandse betrekkingen was afgesproken dat het buitenlandse apparaat van de Commissie geïntegreerd zou worden. Tevens zou de samenstelling van de vertegenwoordigingen de nieuwe ambities van de Unie moeten weerspiegelen. De Unie zou minder nadruk op handel en economie leggen en meer als politiek machtsblok gaan optreden. Van den Broek wil daarvoor naar Nederlands voorbeeld een geïntegreerde buitenlandse dienst oprichten, met regelmatige functieroulatie en loopbaanplanning voor alle EG-diplomaten.

De Commissie vergadert vandaag opnieuw over het conflict. Volgens een bron bij de Commissie mislukte het eerste overleg, omdat er te weinig commissarissen aanwezig konden zijn. De oplossing zou vanmiddag van voorzitter Delors moeten komen. Waarnemers achtten het mogelijk dat deze het bij een eerste ronde zal laten en pas volgende week wil beslissen. De Nederlandse commissaris is behalve voor buitenlands beleid ook verantwoordelijk voor de onderhandelingen over uitbreiding van de Europese Unie. Van den Broek, wiens portefeuille dicht tegen die van Delors aan ligt, greep vorig jaar tegen zijn verwachting in naast een benoeming als vice-voorzitter. De tweejarige zittingstermijn van deze Commissie loopt eind volgend jaar af. Van den Broek heeft bij zijn aantreden al gezegd te zullen terugtreden, als Nederland in een volgende Commissie de voorzitter mag leveren. Vorig jaar maart heeft Delors eerder de drie strijdende Commissarissen rond de tafel gehad; onder zijn leiding zouden toen de competenties zijn afgebakend. In die periode concurreerde het drietal openlijk om de eerste plaats bij het ontvangen van buitenlandse delegaties, het maken van buitenlandse reizen en het doen van belangrijke buitenlands-politieke aankondigingen. Daarbij hoorde ook de strijd om het vice-voorzitterschap, die Marin en Brittan ten slotte wonnen. Behalve met buitenlandse betrekkingen is Van den Broek ook belast met het onderhandelen over de toetreding van nieuwe lidstaten.

    • Folkert Jensma