China wil Rode Kruis bij politieke gevangenen

PEKING, 10 NOV. China heeft zich aan de vooravond van de topontmoeting van president Jiang Zemin en zijn Amerikaanse ambtgenoot Bill Clinton, volgende week in Seattle, bereid verklaard het Rode Kruis zijn gevangenissen met ongeveer 3.000 politieke gevangenen te laten inspecteren.

De vertegenwoordiger van het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRK) in Hongkong, Christophe Swinarski, toonde zich hierover zeer vereerd.

Swinarski zal morgen al in Peking aankomen voor een verblijf van vier dagen, voorafgaand aan een bezoek aan Noord-Korea. Hij zei dat dit bezoek al twee maanden geleden gepland was en niets te maken had met de uitspraken van de Chinese president.

Minister van buitenlandse zaken Qian Qichen deed het aanbod gisteren tegenover Amerikaanse journalisten kort voor zijn vertrek naar Seattle, waar volgende week de topconferentie wordt gehouden van de APEC, het samenwerkingsverband van landen in Azië en het gebied van de Stille Oceaan. In de marge van deze top zullen de Amerikaanse en Chinese presidenten elkaar spreken.

“De Verenigde Staten hebben herhaaldelijk deze eis gesteld, maar het Internationaal Comité van het Rode Kruis heeft nog nooit zo'n verzoek gedaan. Maar als het ICRK zo'n verzoek doet, kunnen wij het positieve aandacht geven.” Qian verwierp echter de Amerikaanse praktijk om de status van meest begunstigde natie op handelsgebied (MFN) te binden aan de mensenrechten. “Handel is handel. Handel gebruiken om politieke druk uit te oefenen is een nalatenschap van de Koude Oorlog en men kan niet verwachten dat China dat aanvaardt.”

Niettemin heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, de afgelopen week tot tweemaal toe verklaard dat als er vóór mei 1994 geen duidelijke, algehele vooruitgang op het gebied van de mensenrechten in China is, president Clinton de status van MFN niet zal kunnen verlengen.

Pag.4: Mensenrechten

In een eerste reactie op Qians verklaring heeft het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken al te kennen gegeven dat “openstelling van Chinese gevangenissen voor het ICRK beslist een gewichtige factor (zal) zijn bij de beoordeling of er al dan niet belangrijke, algehele vooruitgang op het gebied van de mensenrechten in China is geweest”.

Er is nog een andere Chinese maatregel op komst die de mensenrechten-lobby in het Amerikaanse Congres gunstig zou kunnen stemmen. De Chinese minister van justitie, Xiao Yang, kondigde onlangs aan dat China overweegt om zijn harde wetten tegen 'contrarevolutionaire' misdaden te vervangen door conventionele bepalingen tegen ordeverstorende en staatsgevaarlijke activiteiten.

De Chinese stappen zijn reacties op een reeks recente Amerikaanse initiatieven om verbetering te brengen in de slechte betrekkingen met China. In deze verbeterde sfeer hebben de Chinezen nu kennelijk de concessie op het gebied van de mensenrechten gedaan, waarbij zij dan ontkennen dat die een direct en specifiek antwoord op Amerikaanse druk is.

    • Willem van Kemenade