Chaotisch en scherp debat van Gore en Perot over Nafta

WASHINGTON, 10 NOV. De Amerikaanse vice-president Albert Gore heeft de populistische miljardair Ross Perot gisteravond persoonlijk aangevallen tijdens een chaotisch debat over het Noordamerikaanse handelsverdrag (NAFTA) voor het televisiestation CNN. Volgende week moet het Congres stemmen over dat verdrag, dat een nationale en internationale testcase voor Clintons gezag op het gebied van buitenlands beleid is geworden. Voor- en tegenstanders schatten de kans dat het verdrag het in het Congres haalt op vijftig procent.

Gore bracht gisteren in herinnering hoe Perot vlak voor de Golfoorlog waarschuwde dat er 400.000 doden zouden vallen, dat Perot anderhalf jaar geleden NAFTA nog had aanbevolen. Hij beschuldigde Perot ervan dat hij met zijn nieuwe vrijhandelszone in Texas aan de grens met Mexico persoonlijk profiteert van een mislukking van NAFTA. “Als NAFTA wordt afgewezen, zal deze familiezaak die een vrijhandelszone buiten Dallas heeft, doorgaan met het verspreiden van goederen in de Verenigde Staten en in Mexico”, zei Gore, die een prospectus van de vrijhandelszone toonde met een foto van Perot en diens zoon erop.

Perot bracht daartegenin dat zijn verdiensten gering zouden zijn. “Ik stel de nationale belangen ver boven mijn persoonlijke zaak”, zei hij. Toen Perot de inspanningen van de goedbetaalde “buitenlandse lobbyisten” naar voren bracht, wist Gore de activiteiten van door Perot betaalde lobbyisten in de jaren zeventig ter sprake te brengen.

Het debat was een degelijk voorbereide poging van het Witte Huis om van Perot de verpersoonlijking van de oppositie tegen NAFTA te maken en om vervolgens Perot in diskrediet te brengen. Na het debat kondigde een aanvankelijk “twijfelende” Afgevaardigde tijdens een door het Witte Huis geregisseerde persconferentie aan dat hij een besluit had genomen en vóór NAFTA zou stemmen. Ook kwamen op alle televisienetten de rituele tv-commentatoren aan het woord om te bepalen “wie er gewonnen en wie er verloren heeft”. Gore won volgens de meeste commentatoren duidelijk op punten. Toch zal de bepaling van winst en verlies nog afhangen van het verdere commentaar in Washington vandaag en van wat televisiestations en kranten er nog uithalen voor analyse en nieuwsuitzendingen.

Afgezien van winst en verlies was Perot nogmaals in staat zijn vele supporters in het land aan te vuren, en die kunnen bij de verkiezingen volgend jaar in sommige districten de balans doen doorslaan. “Als NAFTA toch doorgaat, zullen we het ons herinneren in november 1994 als het hele Huis en een derde van de Senaat worden gekozen. Dan zullen wij de rotzooi opruimen”, dreigde Perot aan het einde van de televisie-uitzending. Voor twijfelende leden in het Huis van Afgevaardigden is de stemming van de kiezers in hun district van het grootste belang.

De discussie werd rommelig geleid door de talkshowgastheer van CNN, Larry King. Gore en Perot vielen elkaar in de rede en lieten zich weinig gelegen liggen aan de tijdsinstructies van King.

Pag.5: Gore: Perot wil angst zaaien

Perot was vaak geërgerd over Gore's onderbrekingen en vroeg soms geërgerd met zijn schelle Oom-Dagobert-stem: “Bent u wel aan het luisteren?” Hoeveel mensen hebben gekeken, was gisteren nog niet bekend, maar alle Amerikaanse opbellers kwamen alleen uit Washington en omgeving. Verder waren er nog telefoontjes uit British Columbia, Mexico City en Zagreb.

Zowel Perot als Gore hadden veel foto's en kaarten bij zich. Perot liet een foto zien van de Mexicaanse hutten voor Amerikaanse fabrieken in Mexico. “Mensen die niets verdienen, kunnen niets kopen”, zei hij. “Vergeet dat niet.” Hij keek vaak recht in de camera om de kiezers te overtuigen. Hij liet zien dat het gemiddelde werkloon in Mexico 2,17 dollar per uur is en in de VS 15,45 dollar, en dat Amerikaanse bedrijven na NAFTA dus meteen naar Mexico zouden verhuizen.

Gore zei dat dit nu ook al mogelijk was en dat na NAFTA de hoge Mexicaanse importtarieven tot nul zouden dalen. “Als u deze verhalen gelooft, kan ik u nog wat van mijn zolder verkopen”, zei Perot over die uitspraken. “Maar hoe komt het dat ik in een hotel wordt bediend door afgestudeerden van de universiteit? Waarom is de economie niet hard aan het groeien?”

Volgens Gore is het er Perot om te doen angst te zaaien onder het kiezersvolk. “Hij gebruikt de politiek van de angst”, zei Gore. Hij liet een foto zien van de Congresleden Smoot en Hawley, naar wie de Amerikaanse Smoot-Hawley-tarieven in de crisisjaren dertig zijn vernoemd. Hij vergeleek NAFTA met belangrijke stappen in de Amerikaanse geschiedenis, die indertijd omstreden waren, zoals de aankoop van de deelstaat Louisiana van Frankrijk, de aankoop van de staat Alaska van Rusland en de oprichting van de NAVO. “Dit is een belangrijke keuze voor ons land van historische proporties”, zei Gore. Voor het publiek is het er na dit debat niet gemakkelijker op geworden de ingewikkelde details van het verdrag te doorgronden.

In Washington waren er gisteren nog drie andere debatten over NAFTA. Ook in het Capitool was het een komen en gaan van groepen die voor of tegen waren en dat voor microfoons en camera's verkondigden. Studies en tegenstudies werden gepresenteerd, waarvan de uitkomsten onderling in honderdduizenden banen verschilden.

    • Maarten Huygen