'Kliekjesgeest' beheerst Schiedamse PvdA; 'PvdA-jongeren zijn veertigers of kinderen van coryfeeën'

PvdA-voorzitter Rottenberg reist het land rond ter vernieuwing van zijn partij. In Schiedam klampt een kleine kliek zich vast aan de macht.

SCHIEDAM, 9 NOV. Het stadskantoor van Schiedam torent hoog uit boven de stad. Het witte bouwwerk was tot voor kort hét symbool van de PvdA-macht in de jeneverstad. Maar de PvdA, die ooit bijna de helft van de 35 zetels in de raad bezette, zakt weg.

In 1990 gingen de sociaal-democraten van 16 naar 12 zetels, volgend jaar bij de verkiezingen dreigt de partij onder de tien zetels te dalen. Het aantal leden is sinds 1991 gehalveerd van bijna 600 tot circa 300 en de vernieuwing stokt, terwijl het aantal centrumdemocraten groeit. In 1990 nog goed voor twee zetels, maakt de CD volgend jaar kans op vier tot vijf zetels. Vorige week heeft wethouder De Lede van GroenLinks Rottenberg zelfs in een open brief gevraagd “persoonlijk op te treden tegen de conservatieven in de PvdA”.

De Schiedamse PvdA, zo meent een aantal partijleden, wordt bestuurd door een kleine kliek. “De actieve partijbasis bestaat uit ongeveer twintig personen waarbinnen een kleine groep de dienst uitmaakt”, aldus een raadslid. En die kleine groep duldt geen tegenspraak of verandering.

“Kliekvorming kan ik niet ontkennen”, zegt afdelingssecretaris M. Siljee (26). “Maar het is eigen aan een democratie dat een kleine groep de lijnen uitzet voor de bevolking.” Het jonge bestuurslid geldt in Schiedam als coryfee. Hij is kandidaat voor de PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen en volgt zijn moeder I. Siljee op die al bijna twintig jaar raadslid is. Grote invloed in de afdeling heeft haar vriend J. Simons (69), voormalig lid van de Eerste Kamer. Hij is lid van het bestuur dat de ontwerp-kieslijst opstelt en dat deels bestaat uit kinderen van huidige en voormalige raadsleden van de PvdA. Simons staat in Schiedam te boek als 'peetvader' omdat hij er al ruim dertig jaar de lokale PvdA-carrières maakt en breekt en bij collegevorming als kingmaker optreedt.

Het zittende bestuur moet niets van vernieuwingsdrang hebben. “Het is toch cynisch”, zegt Siljee, “dat mensen als wij, die goede dingen hebben gedaan, moeten hangen. Vernieuwing over de inhoud is goed, maar personele vernieuwing is onnodig.” Het Schiedamse PvdA-bestuur zag in vernieuwing een bedreiging toen 'Amsterdam' - het landelijke PvdA-bestuur geleid door Rottenberg - aan de afdelingen vroeg een 'Team '94' op te richten. PvdA-leden van buiten het circuit moesten worden geactiveerd. Een aantal leden wilde een Team '94 oprichten. Maar dat was tegen de wens van het bestuur, dat daarop besloot zelf een Team '94 te vormen waarin twee bestuursleden (M. Siljee en De Ruiter) zitting namen, èn C. Zijdeveld (49), die al bijna 20 jaar wethouder is. Zijdeveld gaat volgend jaar waarschijnlijk op zoek naar “een nieuwe uitdaging” maar blijft bij de Schiedamse politiek betrokken: zijn vrouw is nu kandidaat voor de raad.

Een blik op het organisatieschema van de PvdA in Schiedam laat zien dat in de diverse organen steeds dezelfde namen opduiken. Raadsfractie, programmagroep, kascommissie of bestuur; de groep van Simons en Siljee heeft de meerderheid in bestuur, fractie en college.

De 'kritische leden' rond de afgezette fractievoorzitter H. Bakker - binnen de actieve achterban de tegenhanger van het machtskartel Simons/Siljee - richtte vervolgens een 'Klankbordgroep' op. De groep besloot om thema-avonden te houden voor leden en buitenstaanders. Maar het bestuur voelde er niets voor. “Aan dat geneuzel over bestuurlijke vernieuwing doen wij niet mee”, meent Siljee. Na veel pijn en moeite kreeg de 'Klankbordgroep' geld van de afdeling voor de avonden. Maar bij enkele nieuwelingen werd de animo voor de PvdA-Schiedam snel gedoofd. Welzijnswerker A. van Puyvelde (tien jaar lid) wilde “iets doen” maar knapte snel af. “Je stuit op de familiecombinatie die de macht heeft, mensen die de baantjes verdelen en met anderen afrekenen”, zegt hij. “De PvdA vergrijst, de enige jongeren zijn al veertigers of de kinderen van oude coryfeeën. De partij heeft bloedarmoede.”

Het machtskartel in de Schiedamse PvdA is de laatste tijd zelfs sterker geworden, met name doordat het aantal leden drastisch is verminderd. Bovendien is het aantal kandidaten voor de raad vrij gering: circa zestien. Nu het bestuur met de getrouwen van de 'Simons/Siljee-factie' grote invloed op de kandidatenlijst heeft, is bij de anderen de animo gering. De vernieuwingsgezinden achter Bakker, die relatief kort in de raad zitten, voelen zich bedreigd en enkele 'neutralen' kiezen de kant van de machtigste. Tot hen hoort wethouder Zijdeveld die in Schiedam al twintig jaar van scherpe interne PvdA-conflicten heeft overleefd door tijdig de “winnaar te hulp te schieten”. Zijdeveld wordt daarom door sommigen de 'Gromyko van Schiedam' genoemd, een handig machtspoliticus. Ook de ambtelijke top op het Stadskantoor, dat wordt geregeerd langs strakke hiërarchische lijnen, is in PvdA-handen. De directeur Gemeentewerken is PvdA. “Beleid, uitvoering en controle valt onder dezelfde mensen”, zegt Van Puyvelde. De eerste burger van Schiedam, burgemeester R. Scheeres, was ooit Schiedams wethouder en heeft een en ander aan kingmaker Simons te danken.

Om de verhoudingen toch enigszins open te breken, nodigde de klankbordgroep een vertegenwoordiger uit van de landelijke PvdA: partijwoordvoerder D. Istha. Het bestuur zat niet te wachten op de bezoeker. “Landelijke mensen die hier komen vertellen hoe het moet, hebben wij niet nodig”, aldus Siljee. “We weten zelf wel hoe het zit.” Istha stuitte op felle weerstand. Hij bood de afdeling Schiedam een 'presentatie-cursus' aan. Maar van Schiedam heeft hij niets meer vernomen, de klankbordgroep is ter ziele. “Het is armzalig dat de CD hier wint en de PvdA alleen intern oorlog voert”, aldus Van Puyvelde. “Ik heb het bestuur een brief geschreven om te zeggen dat ik niets meer wil. Antwoord heb ik nooit ontvangen. Het zijn schuwe kippen.”

    • Derk-Jan Eppink