Glasnost naar Westen

Glas: New Russian Writing. Moskou 119517, P.O.Box 47, Rusland. Adres in Engeland: Arch Tait, Dept. of Russian Literature, University of Birmingham, B15 2TT

Na de glasnost kwam Glas, een engelstalig literair tijdschrift uit Moskou. Het eerste nummer werd opgedragen aan Michael Glenny, de Engelse journalist die sterk betrokken raakte bij de omwenteling en de oorlogen in Oost-Europa. Met zijn onstuitbare enthousiasme gaf hij Natasha Perova net dat ene duwtje dat nog nodig was om een tijdschrift als Glas op te zetten. De Russische literatuur die ondergronds moest blijven tijdens de jaren van het communisme wil Glas aan het Westen laten zien, maar ook vooral het werk dat nú opzien baart. “Russen schrijven veel. En ze lezen veel. In deze turbulente tijd verandert het Russische literaire toneel razendsnel, elke nieuwe bijdrage wordt gretig verslonden. Glas wil zijn lezers dit fascinerende proces mee laten maken.”

Glas kan niet warm genoeg aanbevolen worden. De eerste vier nummers bieden fascinerende lectuur, met speciale onderwerpen als 'Soviet Grotesque', 'Women's View' en 'Love & Fear'. Op komst is 'Jews and other strangers in Russia', en een nummer over Boelgakov en Mandelstam. In de vierde aflevering van dit viermaandelijkse blad klinkt enige wanhoop door in het redactionele voorwoordje: “Het literaire proces gaat door, niettegenstaande alle huidige Russische problemen.”

Critica Alla Latynina, juryvoorzitter bij de toekenning van de eerste Russische Booker Prize (Kharitonov voor Lines of Fame), zegt in een vraaggesprek dat het Russische publiek inmiddels wel genoeg heeft van sombere voorstellingen van de dagelijkse Russische realiteit, van de zelfkant van het leven, die onder het communisme verboden waren. “Een paar jaar geleden was het een daad van moed om mensen te beschrijven als vieze beesten, dat was rebelleren tegen de officiële Sowjet-ideologie. Tegenwoordig is er meer moed voor nodig om de goede kanten van de mens te laten zien. (-) De literatuur van de lelijkheid breekt niets meer open, het is een doodlopende weg in de cultuur.” Voor een naderende teloorgang van de traditionele leesgraagte van de Rus is Latynina, anders dan sommige andere waarnemers, niet bang.

Het Liefde-en-Angst nummer - “in Rusland gaan die twee altijd hand in hand” - is onderverdeeld in drie categorieën. Poëzie natuurlijk (Tsvetajeva, Arsenjev, Sedakova) en proza: verhalen over gevangenschap, homoseksualiteit, puberliefde en angst om afgewezen te worden, onzachte zelfkantliefde, transseksualiteit en liefde voor een boodschappentas. De derde categorie is zo typisch Russische dat ze apart staat: liefde in de kommoenalka, gehorige, volle, gedeelde appartementen.

    • Margot Engelen