Gerechtshof aanvaardt bij incestzaak nieuwe methode van verhoren

DEN BOSCH, 9 NOV. Een 51-jarige man is vanmorgen door het gerechtshof in Den Bosch veroordeeld wegens ontucht met minderjarigen, waarbij het hof als bewijsmiddel het verhoren van een kind met behulp van zogeheten schematische tekeningen heeft geaccepteerd.

Deze onder deskundigen omstreden methode is ontwikkeld nadat het gebruik van anatomisch correcte poppen door de rechterlijke macht aan banden was gelegd omdat ze te suggestief zouden zijn. Volgens prof.dr. J. Frenken van het Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek, die door het hof in deze strafzaak als deskundige was ingeschakeld, is het de eerste keer dat een gerechtshof de nieuwe diagnostische methode heeft geaccepteerd als wettig bewijsmiddel. Hij verwacht dat veel meer hulpverleners nu in staat zullen zijn incest vast te stellen.

Het meisje is door de politie in Eindhoven verhoord in een speciaal ingerichte “kindvriendelijke” studio. Gedurende het verhoor wordt er een video-opname van het doen en laten van het kind gemaakt. Schematische tekeningen van een mannenlichaam en een meisjeslichaam dienen als “hulpmiddel” voor een kind dat bepaalde seksuele handelingen niet weet of durft te benoemen. Door met een kleurpotlood kruisjes te zetten op 'haar' lichaamsdelen kan zij aangeven of en waar zij door de verdachte werd aangeraakt. Kruisjes op bijvoorbeeld 'zijn' handen of andere lichaamsdelen geven aan waarmee hij dat zou hebben gedaan. Volgens Frenken vertoonde het meisje “grote gêne om de dingen bij de naam te noemen en draaide zij, na enige twijfeling, zelf de tekening om en zette een kruisje op de penis. Dat deed ze heel beslist.”

Deze procedure staat volgens Frenken niet op gespannen voet met het Bolderkararrest. Seksueel getint spel met anatomisch correcte poppen, zonder verbale begeleiding van de kant van het kind, kan geen bewijsmiddel zijn voor seksueel misbruik. Het aankruisen van tekeningen als hulpmiddel bij wat het kind woordelijk vaag aanduidt, zou daarentegen, aldus Frenken, moeten worden toegelaten als bewijsmiddel.

De advocaat van de verdachte, mr. W.H.G. van Baarle, noemde de manier van verhoren twee weken geleden op de zitting 'omstreden' omdat het slachtoffer volgens hem helemaal niets wilde zeggen, maar daartoe gedwongen werd door de verbalisant.

Dat de nieuwe methode omstreden is blijkt uit de vele ingezonden stukken over incest en onderzoekmethodes. De klinisch psycholoog A.X. Naerssen, bijvoorbeeld, vindt dat als kinderen negen jaar of ouder zijn, zij heel goed snappen wat wordt bedoeld met bepaalde woorden. Hij is geen voorstander van diagnostische tests. “Gewoon vragen en luisteren naar het antwoord. Kinderen worden pas angstig en onhelder als de ondervrager angstig en onhelder is. Ze verdienen een menswaardig systeem van ondervragen. Door justitie, niet door psychologen of hulpverleners”, aldus Naerssen in een artikel in NRC Handelsblad van 5 november.

    • Margot Poll