Clinton mist 30 stemmen voor Nafta in Congres

WASHINGTON, 8 NOV. President Clinton heeft gisteren tijdens een televisie-interview in het Witte Huis toegegeven dat hij nog dertig stemmen tekort komt om het Noordamerikaanse vrijhandelsverdrag tussen de VS, Mexico en Canada (NAFTA) volgende week woensdag door het Huis van Afgevaardigden te krijgen.

Daar staat tegenover dat ook de oppositie nog te weinig zieltjes heeft gewonnen. Het 2000 pagina's tellende en van nevenovereenkomsten voorziene handelsverdrag dat maar door weinig Amerikanen wordt begrepen, is de grote test voor Clintons buitenlands politieke beleid geworden. Na mislukkingen in Somalië, Haïti en Bosnië moet hij nu bewijzen dat hij de isolationistische krachten in zijn land de baas kan. Clintons politieke vaardigheid op internationaal gebied wordt nu zowel in het buitenland als in Amerika zelf laag aangeslagen.

De perceptie van presidentiële macht is belangrijk voor de economische topconferentie met veertien Aziatische landen in Seattle, daags na de stemming over NAFTA in het Congres. Clinton dreigde gisteren dat hij die conferentie liever niet zou bijwonen, als het Noordamerikaanse verdrag het niet haalt. “Als we daarheen zouden gaan zonder een overeenkomst, dan zeggen ze misschien: 'president Clinton wil een open deur naar Azië, maar zal hij zelf wel kunnen concurreren? En kan hij zijn beloften wel nakomen?”', zei hij. “Als het Huis het verdrag aanneemt, zal het in de eerste plaats in Azië als een duidelijke verklaring worden gezien dat de Verenigde Staten zich niet terugtrekken van de wereld.”

Hij voegde eraan toe dat een Noordamerikaans handelverdrag de druk op de Europeanen zal vergroten om de “wereldhandelsbesprekingen af te sluiten”. Die besprekingen over een nieuwe Uruguay-ronde voor lagere handelstarieven in het kader van de GATT moeten per 15 december zijn afgerond. Het staat lang niet vast of de Democraten in het Congres na het mislukken van het Noordamerikaanse handelsverdrag partijgenoot Clinton een tweede nederlaag zouden willen bezorgen door ook een nieuw GATT-verdrag te verwerpen. GATT roept nog niet zulke emotionele reacties op. Maar Amerikaanse functionarissen vrezen dat de Europeanen na een nederlaag van het Noordamerikaanse handelsverdrag minder bereid zijn tot concessies, omdat Clintons gezag op het gebied van het buitenlands beleid wankelt.

Voor NAFTA is Clinton nu geheel afhankelijk van de steun van de Republikeinse oppositie. Clinton klaagde gisteren ook over de harde tactiek van de vakbeweging. Om de politieke twijfelaars over te halen heeft vice-president Gore de populistische miljardair Ross Perot die met zijn eigen geld tegen het handelsverdrag fulmineert, tot een debat uitgedaagd. Perots populariteit is sinds zijn felle, demagogische campagne tegen het handelsverdrag flink gezakt en hij heeft de uitnodiging met beide handen aangegrepen. Morgenavond debatteren beiden onder leiding van CNN-talkshow-gastheer Larry King. De Republikeinse oppositieleider, senator Robert Dole, waarschuwde gisteren dat het Witte Huis een grote fout maakt met het debat. “Je krijgt Perot terug op de voorpagina en in het avondnieuws, terwijl hij niet eens meer in staat was om tijd op de televisienetten te kopen”, zei Dole.

Perot verscheen gisteren glunderend voor een demonstratie, omringd door veiligheidsagenten, omdat er volgens hem door de FBI een “moordcomplot is ontdekt van een mafia-achtige groep die vóór het Noordamerikaanse vrijhandelsverdrag is”. De moordpoging door zes Cubanen zou tijdens het debat plaatsvinden. “Ik ben bereid om hier als kleiduif te staan, als u aan uw Congreslid schrijft”, zei hij voor de televisie. Perot waarschuwt dat het verdrag een “gigantisch zuiggeluid” zou veroorzaken van banen die naar Mexico zouden gaan. Maar een van de bedrijven van Perot zelf verhuist binnenkort ook naar Mexico.

Door Perot tot een debat uit te lokken wil het Witte Huis deze figuur tot de onredelijke exponent van de oppositie tegen het handelsverdrag benoemen. De regering hoopt ook dat Perot met zijn foutieve feiten en cijfers door de mand zal vallen. Campagne-experts waarschuwen dat het niet om de feiten gaat maar om de televisievertoning en Perots opruiende gemeenplaatsen zouden wel eens meer doel kunnen treffen dan de koele analyses van de stijve Gore. “Dit is moddervechten en niemand verslaat deze man op het gebied van moddervechten”, zei campagnespecialist Ed Rollins gisteren over zijn voormalige baas Perot.

Het televisie-interview met president Clinton gisteren ging over bijna alle belangrijke buitenlandse politieke vraagstukken behalve West-Europa, de NAVO en Bosnië. Bijna iedereen is het er in Washington over eens dat er in Bosnië nog weinig valt uit te richten door Amerika.

Op de uitspraak van de Russische president Boris Jeltsin dat die de presidentsverkiezingen niet in juni volgend jaar zou houden maar zou uitstellen tot 1996, had Clinton geen kritiek. Hij had nog niet met Jeltsin gesproken, maar hij zei de Russische president te steunen “zo lang hij de democratie bevordert. Hij is dapper en consistent geweest”.

    • Maarten Huygen