Militairen Haïti doen alles om de macht te houden

MEXICO-STAD, 6 NOV. Coupleider en sterke man kolonel Michel François lag aan het strand. Legerleider en woordvoerder van de Haïtiaanse strijdkrachten generaal Raoul Cédras was vermoedelijk enkele tientallen kilometers noordelijker langs de kust van Haïti bezig met zijn favoriete tijdsverdrijf, het snorkelen, naar verluidt op zoek naar een Spaans galjoen met goud. Intussen ijsbeerde de speciale afgevaardigde van de Verenigde Naties in Haïti, Dante Caputo, zijn rondjes door het luxueuze Montana-hotel, steevast omringd door zes gewapende lijfwachten.

Al begin deze week was het duidelijk dat de Haïtiaanse militaire machtshebbers hoegenaamd niet van plan waren in te gaan op de uitnodiging van Dante Caputo om - aanvankelijk woensdag of donderdag, daarna gisteren of vandaag - opnieuw besprekingen te beginnen over het zogenoemde Akkoord van Governor's Island voor het herstel van de democratie in Haïti. Het akkoord is dood, de voor exact een week geleden geplande terugkeer van de verdreven president Jean-Bertrand Aristide is niet doorgegaan, en in Haïti regeren de gewapende bendes, de attachés van kolonel Francois.

De reactie van Dante Caputo gisteravond was veelzeggend. Teleurstelling over de weigering van de Haïtiaanse militairen om deel te nemen aan de door de VN georganiseerde 'spoedbesprekingen'. Bij eerdere nederlagen repte de Argentijnse VN-diplomaat al over van een 'affront', een 'belediging' en 'een ernstige schoffering' van de Verenigde Naties. Maar het verandert niets aan de feitelijke machtsverhoudingen in Haïti. Caputo keert vandaag terug naar New York voor consultaties die vermoedelijk zullen leiden tot een verscherping van het embargo van de Verenigde Naties tegen Haïti. Dat is een stap die de internationale gemeenschap met tegenzin zal zetten, aangezien de sancties vooral de overgrote, verarmde meerderheid in het land zal treffen en niet degenen tegen wie ze juist zijn bedoeld.

De afgelopen weken van crisis in Haïti hebben overduidelijk aangetoond dat de militairen en hun civiel-politieke front alle middelen in de strijd werpen om de terugkeer van Aristide te blokkeren. En dat zij daar in slagen gezien de openlijk beleden aarzeling van de internationale gemeenschap om de taal te spreken die de militaire verstaan: die van kracht en - indien noodzakelijk - geweld. Weliswaar zegt Caputo's woordvoerder in Haïti nog steeds dat ook het ultieme middel, de militaire interventie, niet is uitgesloten, maar de bereidheid daartoe is bij de belangrijkste lidstaat minimaal. De VS weten dat een interventie in Haïti mogelijk een snel militair succes zal opleveren, en een minimum aan politiek gevoelige body bags, maar dat zij daarna jarenlang vastzitten aan een vredeshandhavingsoperatie in Haïti. De negentien jaar nation building van de Amerikaanse mariniers in Haïti aan het begin van deze eeuw zijn aan beide kanten nog lang niet vergeten.

Na het debâcle met het aanmeren van de USS Harlan County vorige maand, het overhaaste vertrek van de gecombineerde waarnemersmissie van de VN en de Organisatie van Amerikaanse Staten, het verstrijken van het tijdstip van aftreden van legerleider Cédras en de terugkeer van Aristide, de reactivering van de VN-sancties, de hegemonie van de attaché-terreur, is de situatie in Haïti niet alleen in een impasse beland, maar kan ook ronde na ronde op het conto van de militaire machtshebbers in het land worden geschreven. De twijfel lijkt gerechtvaardigd of president Aristide ooit nog eens terug zal keren naar Haïti.

Na de - eigenlijk bij voorbaat al - mislukte besprekingen van eind deze week is een nieuwe ronde aangebroken. Ondanks een olie- en wapenembargo geven de Haïtiaanse militairen er geenszins blijk van bereid te zijn tot compromissen, laat staan tot de verder geclausuleerde terugkeer van Aristide. In Haïti wachten beide zijden op een gebaar van kracht van de internationale gemeenschap. De vervolgde aanhangers van Aristide met een niet-aflatende hoop, de militairen, hun attachés en hun politieke front met een houding van 'wie maakt ons wat'.

    • Reinoud Roscam Abbing