De Victor Slingeland trilogie van Vestdijk als hoorspel

Het glinsterend pantser, radio 4, zondag 17.00u-18.00u

Lezers van Vestdijk kunnen niet anders dan, na de reeks Anton Wachter-romans, de Victor Slingeland trilogie ter hand nemen. Vooral als je een jonge lezer bent, met bovendien aspiraties in de literatuur, dan vormt Victor Slingeland een even noodzakelijke als fascinerende introductie in de wereld van de liefde, de letteren en de muziek. Onder de titel Symfonie van Victor Slingeland voegt de NOS-radio de drie romans samen tot drie hoorspelen van elk een uur. Aanstaande zondag wordt Het glinsterend pantser uitgezonden, een week later Open boek en tot slot De arme Heinrich.

Hoewel ik zelf mijn handen niet graag zou willen branden aan een hoorspelbewerking van romans, kan ik niet anders besluiten dan dat bewerker Marc Lohmann een trefzekere keuze uit het omvangrijke materiaal heeft gemaakt. De hoorspel-serie is geen uitgebeende literatuur geworden. Terwijl ik luisterde vergat ik geleidelijk de herinneringen aan de romans. Wat de radio biedt kan geheel op zichzelf staan. De eerste uitzending, Het glinsterend pantser, is levendig en rijk geschakeerd met muziek, geluiden op locatie (een concertzaal, een met bladeren bedekt bospad) en heeft een mooi afgebakende dramatische structuur. We volgen de hoofdpersoon Simon in het stadje D., dat onmiskenbaar voor Vestdijks eigen Doorn staat, waar hij Alice ontmoet in een beeldenpark. In een prachtige dialoog over het werkelijkheidsgehalte van literatuur bekent Simon, een schrijver, terwille van het schrijverschap de mensen op te geven van wie hij houdt. Hij zal 'nooit iemand aanraden schrijver te worden', want dan ben je je eigen componist, dirigent en uitvoerend musicus tegelijkertijd. Ook zijn schrijvers ongeschikt voor het leven; als ze leven, dan schrijven ze niet, en al schrijvend kunnen ze niet leven.

Hiermee is meteen de metafoor gezet van schrijverschap en muziek, die bepalend is voor de trilogie. Victor Slingeland is dirigent van een weinig spectaculair streekorkest waaraan hij ontroerende muziek weet te ontlokken. Er wordt mooi en oprecht gesnikt in het hoorspel door Alice van Voorde. Tegenover deze gevoeligheid staat het ontoegankelijke karakter van Slingeland, die zich hult in een ondoordringbaar glinsterend pantser.

Een hoorspel is kamermuziek voor stemmen. Hoe schitterend de tekst ook kan zijn, als de stemmen niet aangenaam zijn dan valt alles in het niets. Deze reeks kan bogen op acteurs die met enorme kalmte en precisie, en met het juiste timbre, Vestdijks teksten spreken. Eric van der Donk als Victor Slingeland en Rik Launspach als Simon hebben onmiskenbaar een grote kwaliteit; als karakters komen ze tot leven, je ziet voor je geestesoog wat zij zeggen. Carina Crutzen leent haar stem aan Alice van Voorde: ze weet het juiste evenwicht aan te brengen tussen schuchterheid en vastbeslotenheid, zoals dat ook in het romanpersonage aanwezig is. Tekstbewerker Lohman, regisseur Martine Ketelbuters en de acteurs hebben een belangwekkende prestatie geleverd door Simon Vestdijks werk op deze aantrekkelijke en tegelijk dramatische wijze in het genre van het hoorspel om te zetten.

    • Kester Freriks