Bezoeker Enschede staat opeens voor paal

Binnensteden slibben dicht met auto's. Hoe krijg je ze eruit, vragen bestuurders zich af. Met palen en slagbomen ging Enschede de rondrijdende automobilist te lijf. Alleen wie over een pasje beschikt kan 's avonds nog met de auto de binnenstad in.

ENSCHEDE, 6 NOV. Vooral 's avonds had Enschede te kampen met overlast van auto's in het centrum. Die reden de hele avond rond, cruisend, stoppend voor elk terras, optrekkend, of zoekend naar een parkeerplaats, tot ergernis van bewoners en menig terrasbezoeker. B en W stelden voor de hele binnenstad gedurende het weekeinde 's avonds af te sluiten voor autoverkeer. Daar voelde de plaatselijke horeca echter niets voor. Dus gebeurde het niet.

Na de vorige raadsverkiezingen keerde het punt terug: het probleem werd alleen maar erger. Wim Salomons van de gemeentelijke bouwdienst telde de auto's, schreef een nota en ging met de ondernemers uit de binnenstad om de tafel zitten: “Toen ze mijn nota hadden gelezen erkenden ze het probleem. Er waren te veel auto's die er niks te zoeken hadden. Hoe kunnen we dat oplossen? Eén oplossing praten we niet meer over, zei ik: de politie. De raad vindt dat bestrijding van de kleine criminaliteit prioriteit heeft.” Er werd een werkgroep gevormd waar de ondernemers in participeerden en die kwam uiteindelijk toch met een plan om de binnenstad op bepaalde uren af te sluiten voor auto's die overlast veroorzaken. Maar dit keer hadden ze het zelf bedacht.

Het hart van de stad werd afgesloten. Er kwam een ingang en twee uitgangen, alledrie met een slagboom. Bij de ingang zaten mensen van een beveiligingsbedrijf, bij de uitgang werkten de slagbomen automatisch wanneer auto's een detectielus passeerden. Alle andere toegangswegen tot de binnenstad werden geblokkeerd met palen. Donderdag- en vrijdagavond vanaf zes uur, zaterdag vanaf elf uur 's morgens en zondag vanaf twee uur gingen de slagbomen naar beneden. Salomons: “Dan kregen we geen gedoe met bevoorradingstijden.”

Zo begon in de zomer van 1991 een proef van zeven maanden. De reacties waren in het algemeen positief, aldus Salomons, zowel van het publiek als van de ondernemers in de binnenstad. Alleen de ondernemers aan de rand van de binnenstad begonnen steeds meer te klagen. Daar groeide het parkeerprobleem met de dag. Salomons: “Wij hebben toen gezegd: dan moeten jullie ook meedoen met afsluiten. Na heel veel discussie heben we daarvoor draagvlak kunnen kweken, mits het gebied niet werd afgesloten tijdens winkeluren.

Uitendelijk is de gemeente daarmee akkoord gegaan. Organisatorisch was het lastig om twee gebieden te hebben met verschillende afsluittijden. Dat betekende immers dat ook de afzettingen direct rond de binnestad moesten blijven staan. Salomons: “Maar er was gewoon geen draagvlak om ook het buitengebied af te sluiten tijdens winkeluren.”

Toen duidelijk was dat men verder zou gaan met de afsluiting, werd tevens besloten de toegangscontrole te automatiseren. Met het buitengebied erbij kwamen er meer ingangen, en het werd te duur overal bewakers neer te zetten. De ingangen werden voorzien van een kastje, waar vergunninghouders hun pasje voor kunnen houden. Met camera's worden de ingangen permanent bewaakt door een 24 uur per dag bemande post, waar de 'stadsportier' zetelt. Zo kan men altijd ingrijpen als er wat misgaat.

Bewoners en ondernemers uit de binnenstad en hulpdiensten kunnen bij de politie een pasje halen waarmee ze de stad in kunnen. Dit pasje bevat een twintigcijferige code die met een radiosignaal wordt uitgelezen. In een computer is vastgelegd welke code's toegang hebben tot de stad. Eventueel kan zelfs onderscheid worden gemaakt naar verschillende perioden. Vervolgens zakt de paal die de weg blokkeert tussen de klinkers. De verzinkbare stalen palen zijn ontwikkeld door een lokaal bedrijf, Thole Parkeersystemen. Er zit een verwarmingselement in om te voorkomen dat de paal in de winter vastvriest.

Ook wie in de voorverkoop een kaartje voor de schouwburg heeft gekocht mag erin: hij legt het onder een camera bij de ingang en de palen zakken in de grond. Het is schouwburgbezoekers echter niet toegestaan in de binnenstad te parkeren. Ze mogen alleen mensen afzetten en moeten vervolgens op een van de parkeerplaatsen of in een van de parkeergarages net buiten het centrum de auto stallen. Salomons: “Het systeem is absoluut niet waterdicht, maar het werkt wel. Er staan vrijwel geen fout geparkeerde auto's meer in de binnenstad. En die er staan worden ook sneller bekeurd.”

Sinds afgelopen zomer werkt het systeem volautomatisch. De sluitingstijden zijn verder uitgebreid. De horeca wilde op maandag-, dinsdag en woensdagavond de auto's ook graag kwijt, de handel kon dat weinig schelen. Inmiddels staan er verkeerslichten bij de in de grond zakkende palen, want niet iedereen bleek ze op tijd te zien. Salomons: “We hebben ook geleerd dat je de mensen moet informeren over wat die paal doet. Er waren mensen die voor de detectielus omkeerden. Er stond immers een paal op de weg.”

    • Dick van Eijk