Loonstijging sterk beperkt; Kamer wijst loonstop af na sociaal pact

PAG.16 NIEUWSANALYSE

DEN HAAG, 5 NOV. De loonmaatregel waarmee het kabinet heeft gedreigd, is van de baan. De Tweede Kamer wijst unaniem een wettelijke loonstop af, nu werkgevers en werknemers gisteravond een akkoord hebben gesloten over een aanbeveling tot vergaande loonmatiging in 1994.

Het akkoord kan ertoe leiden dat bestaande CAO's worden opengebroken. De fracties van CDA en PvdA lieten vanochtend weten de looningreep waarmee minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) namens het kabinet heeft gedreigd, af te wijzen. Tot nu toe hielden deze fracties zich op de vlakte, terwijl VVD, D66 en Groen Links zich al eerder tegen de loonmaatregel uitspraken. Het Kamerlid Terpstra (CDA) zei zelfs dat zijn fractie nooit heeft geloofd in het nut van een loonmaatregel. De Vries wilde vanochtend nog niet reageren.

Eerder had de minister gezegd in de lonen te zullen ingrijpen, als de vakbeweging en werkgeversorganisaties niet uit eigen beweging tot loonmatiging en afspraken over werkgelegenheid zouden komen. Een kabinetsdelegatie overlegt vanavond met de voorzitters van de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties over het akkoord dat de vakbeweging en de werkgevers gisteravond in de Stichting van de Arbeid sloten. Het moet volgende week nog door de besturen van de organisaties worden goedgekeurd. Het is onwaarschijnlijk dat zij een dergelijk akkoord van de hand wijzen.

In het sociaal pact pleiten werkgevers en werknemers voor vergaande loonmatiging. De ruimte voor de initiële loonsverhoging is “uiterst beperkt en soms zelfs nul”. Daarnaast willen de sociale partners meer banen met een beloning die tussen het wettelijke minimumloon en de laagste loonschalen in de CAO ligt. De werkgelegenheid moet onder meer worden bevorderd door een betere scholing van de werknemers en uitbreiding van deeltijdarbeid.

Verder raden de voorzitters van de drie vakcentrales en zeven werkgeversverbonden hun onderhandelaars aan CAO's die volgend jaar doorlopen, tegen het licht te houden. Onder meer in de bouw, de schoonmaak, de horeca en bij de PTT zijn CAO's afgesloten waarin voor volgend jaar een loonsverhoging is opgenomen. De Bouw- en Houtbond FNV liet vanochtend weten de bestaande CAO te willen openbreken, mits de werknemers er netto niet op achteruitgaan. De bouwbond van het CNV wil tornen aan de CAO, als de werkgevers bereid zijn tot concrete afspraken over werkgelegenheid.

Aan zeggenschap van de werknemers in de bedrijven hebben de sociale partners een aparte bijlage gewijd. In plaats van stringente regelgeving in de CAO's kunnen de onderhandelaars zelf beslissen op welke wijze zij het overleg in de bedrijven willen regelen. Bronnen binnen zowel de vakbeweging als de werkgeversorganisaties noemden deze aanbeveling eerder al “een wassen neus”.

Het CDA is “zeer positief” over het akkoord tussen werkgevers en werknemers, liet Kamerlid Terpstra in zijn reactie weten. Hij meende dat centrale loonafspraken niet passen bij de huidige economische ontwikkeling. Ook PvdA'er Van Zijl sprak “grote waardering” uit voor het akkoord.