Kroatië wil zitting V-raad VN over Bosnië

ZAGREB, 4 NOV. Kroatië wil een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de VN met het oog op de “tragische verslechtering van de toestand” in Centraal-Bosnië, waar na de val van Vares 15.000 Bosnische Kroaten op de vlucht zijn geslagen.

Volgens een brief van de Kroatische minister van buitenlandse zaken, Mate Granic, aan de Veiligheidsraad worden in Centraal-Bosnië 150.000 Kroaten bedreigd door 'etnische zuivering'. Ze bevinden zich in enclaves die door de Bosnische moslims dreigen te worden ingenomen.

Het gisteren door de Bosnische Kroaten opgegeven Vares is een spookstad, waar volgens journalisten die er gisteren kwamen “alleen de gekken en de dronkaards zijn achtergebleven”. Veel gebouwen zijn door verdedigers van de HVO, het leger van de Bosnische Kroaten, in brand gestoken voordat ze de stad ontruimden. Vijftienduizend mensen zijn - volgens een VN-woordvoerder “in totale verwarring” - op de vlucht geslagen. Vijfduizend van hen hebben hun toevlucht gezocht in een steengroeve in de buurt van de stad. De anderen trekken in grote groepen door de bossen. Sommigen hebben hun toevlucht gezocht achter de Servische linies, vijf kilometer van Vares, anderen trachten door de Bosnische Kroaten beheerst gebied te bereiken.

De vluchtende Kroaten zijn vooral bevreesd voor wraakacties van de moslims voor de massamoord in Stupni Do, een dorpje niet ver van Vares. Dat moslim-dorp werd twee weken geleden door HVO-soldaten veroverd en platgebrand; van de inwoners werden er ten minste 25 vermoord. Over het lot van de ongeveer 240 andere inwoners van Stupni Do is nog steeds niets met zekerheid bekend. Volgens een woordvoerder van de VN hebben de moslims tijdens de gevechten bij Vares de Bobovac-brigade van de HVO, die verantwoordelijk wordt geacht voor de massamoord in Stupni Do, vernietigd.

De Kroatische president Tudjman vroeg gisteren in een brief aan zijn Bosnische ambtgenoot Izetbegovic om stopzetting van het moslim-offensief bij Vares. In zijn brief schreef hij bevreesd te zijn voor “pogroms” jegens de vluchtende Bosnische Kroaten. Minister van buitenlandse zaken Granic waarschuwde dat wraakacties tegen de Kroaten “ernstige en gevaarlijke gevolgen” kan hebben voor de betrekkingen tussen Kroatië en Bosnië. De Bosnische premier, Haris Silajdzic, verzekerde gisteren dat “we geen nieuw bloedbad zullen toestaan”.

Vares is lang een Kroatische enclave in door de moslims en de Bosnische Serviërs beheerst gebied geweest. Voor de oorlog woonden er 22.000 mensen, van wie 41 procent Kroaten en dertig procent moslims. De stad was tot het jongste offensief van de moslims de laatste onbeschadigde stad in Centraal-Bosnië.

De VN-bemiddelaar in het conflict in ex-Joegoslavië, Thorvald Stoltenberg, heeft gisteren gezegd dit jaar geen hervatting van het Bosnië-overleg meer te verwachten. “Het uitnodigen van partijen zonder een basis van succes komt slechts neer op het ondermijnen van het vredesproces”, aldus Stoltenberg. (Reuter, AP, AFP)