Jarenlang gebruik van oestrogenen helpt tegen osteoporose

Veel vrouwen nemen tijdens en na de menopauze oestrogeenhormoon, ook in de hoop om botontkalking tegen te gaan en botbreuken te voorkomen.

Oestrogeentherapie heeft echter weinig nut als er na een paar jaar weer mee wordt gestopt, want dan verdwijnt het effect snel. Dat blijkt uit een Amerikaanse publicatie, die gebaseerd is op de Framingham-studie (The New England Journal of Medicine, 14 okt.). De Framingham-studie is een beroemd epidemiologisch project dat in 1948 is begonnen. Het onderzoek was primair bedoeld om risicofactoren voor hartziekten op te sporen. Oorspronkelijk waren er 5200 deelnemers. In 1989 - 40 jaar later - leefden niet al die mensen meer. Er waren er nog 1164 over, waaronder 716 vrouwen. Zij waren tussen de 68 en 96 jaar oud. Uit de enquêtes die deze mensen om de twee jaar moesten invullen was bekend dat 212 van de overgebleven vrouwen na de menopauze oestrogenen hadden gebruikt en dat ze dat gemiddeld 5 jaar hadden volgehouden. Bij alle vrouwen is nu de botdichtheid gemeten en vervolgens gekeken wie er oestrogeen hadden gebruikt en wie niet. Zo kon er precies achterhaald worden of oestrogeen op de lange termijn effect hebben op de botdichtheid, en zo ja, hoe groot dat effect is.

Het blijkt dat oestrogeen minstens zeven jaar moet zijn gebruikt om een meetbaar effect te hebben op de botdichtheid op hogere leeftijd. Dat geldt dan niet eens voor alle oudere vrouwen. Het effect is alleen meetbaar bij vrouwen tot 75 jaar. De relatief jonge ouderen die langdurig oestrogeen gebruikten hadden een botdichtheid die gemiddeld 11,2% hoger was dan die bij de overige vrouwen. Hun kans op een botbreuk verminderde daardoor met 30%. Bij vrouwen boven de 75 jaar bleek het effect nauwelijks meer te meten en dat zijn jammer genoeg de vrouwen die het vaakst wat breken. De onderzoekers concluderen dan ook dat substitutietherapie met oestrogeen tegen botontkalking alleen nut heeft als die tot op hoge leeftijd wordt volgehouden. Zo gauw de therapie namelijk wordt stopgezet blijkt de botdichtheid alsnog in een snel tempo terug te lopen. Oestrogenen in de overgang helpen tegen opvliegers, transpiratie en tegen een droge en jeukende vagina. Maar de claim dat oestrogenen osteoporose voorkomen moet met vele mits en tenzij wordne omgeven.

De meeste vrouwen gebruiken slechts enkele jaren oestrogenen. De behandeling is namelijk niet zo gemakkelijk vol te houden. Zo moet er regelmatig met progesteron een onttrekkingsbloeding worden opgewekt, omdat het baarmoederslijmvlies anders te dik wordt en het risico op baarmoederkanker stijgt. Zulke bloedingen zijn weinig aanlokkelijk voor vrouwen die net een leven lang met menstruaties achter zich dachten te hebben gelaten. Verder komt er onder vrouwen die zo nu en dan een oestrogeenpilletje vergeten nogal eens onregelmatig bloedverlies voor. Zo'n vrouw moet dan om kanker uit te sluiten gecuretteerd worden, wat een onprettige ingreep is. Ook gaat de kans op borstkanker door het oestrogeen hormoon iets omhoog. Dit alles maakt dat er maar weinig vrouwen gemotiveerd zijn om oestrogeensubstitutie jarenlang vol te houden.

    • Bart Meijer van Putten