Een in kale IJsbreker verdwaald ensemble doet tenen krommen

Concert: Ensemble Uzlyau uit Basjkirië (Oeral) met o.a. Bibizida Suleimanova (vocaal), Aizat Aitkulov (kuraï, zangfluit) en Ilsen Mirhaidarov (mondharp). Gehoord: 3/11 De IJsbreker, Amsterdam.

Wat doet de bejaarde vocaliste Bibizida Suleimanova gewoonlijk terwijl ze zingt? De aardappels schillen waarschijnlijk, gezien haar houding gisteren in De IJsbreker: rechtop in haar stoel, de knoestige handen ledig in de schoot, de mondhoeken treurig naar beneden. Dat het zingen niet erg lukte was tot daar aan toe, veel erger leek dat ze niets omhanden had, de opsteek voor een paar wollen wanten of een mand eerlijke eigenheimers.

De IJsbreker had het kunnen voorzien, want de 'Etnische Muziek' die zij voor het derde achtereenvolgende jaar presenteert, heeft volgens eigen zeggen een 'functioneel karakter in de betreffende sociaal-culturele omgeving'. Bij geboorte, huwelijk en begrafenis is zij dus onontbeerlijk, zo ook bij dat waar de eenvoudige mens nu eenmaal de meeste tijd aan besteedt: werken. Geen enkele van deze 'dagelijkse' functies was in de IJsbreker echter voorhanden, dus zat mevrouw Suleimanova op het podium alleen maar te kijk: een oude vrouw, weggesleept van huis en haard, hijgend en hoestend, en geen seconde in staat om waar te maken wat de folder beloofde: boventoonzang met een 'kristalheldere melodie en een metaalachtig timbre'. Gelukkig voor haar was ze niet de enige 'displaced person', want bij presentatrice Fatima Fasisova trokken de tenen nog krommer. Waar is het goed voor (behalve heimelijk gelach) om in koeterwaals Duits ellenlange teksten voor te lezen die iedereen in het Nederlands voor zijn neus heeft liggen? Haar stijve danspasjes en bevroren glimlachjes doen afvragen wat voor 'functioneels' ze doorgaans aan het thuisfront doet. Het verplichte zonnetje uithangen op bejaardensozen misschien: kom op dames, als u zoetjes uw pap opeet dan gaan we straks bingo spelen. Goed akela, wij doen ons best. Het is getrut en betuttel en dus helemaal flut.

Deugde er dan helemaal niets aan de vertoning van het Ensemble Uzlyau, afkomstig uit Basjkirië, een streek in het zuiden van de Oeral? Sommige dingen wel: Azat Aitkulov speelde heel warm op zijn houten fluit terwijl hij er met zijn stem een 'drone' bij zong en Alfija Suleimanova - schoondochter - wist heel lieflijk van een nachtegaal te verhalen. Dat Ilsen Mirhaidarov op zijn mondharp heel treffend een koekoek bleek te kunnen imiteren, was ook aardig, maar maakte eens te meer duidelijk dat dit Ensemble ernstig verdwaald was: De IJsbreker, het kale en ongenaakbare 'internationaal centrum voor de nieuwste muziek' is geen juist onderkomen voor traditionele vogels.