Voor de kiezers valt er niet te praten over Jeruzalems toekomst

TEL AVIV, 3 NOV. Ondanks de emoties in Israel is het voorbarig aan de uitslag van de gemeentelijke verkiezingen van gisteren zware politieke betekenis toe te kennen. Met een landelijke opkomst van het kiezerskorps met minder dan 40 procent - voor de eerste maal had Israel bij deze verkiezingen geen vrije dag - gaat het niet om een referendum over de vredespolitiek van de regering-Rabin. Vooral Rabin heeft dat politieke aspect wèl onderstreept, om de kansen van de kandidaten van de Arbeidspartij in Jeruzalem en Tel Aviv te vergroten. Het is een slechte gok geweest.

Consequent als hij is heeft Rabin na de nederlaag van Teddy Kollek in Jeruzalem geen krimp gegeven en daarna nogmaals het politieke belang van de nederlaag van zijn kandidaat belicht. Zou hij dat doen omdat er tussen Rabin, de grote Likud-overwinnaar in Jeruzalem, Ehud Olmert, en Teddy Kollek geen meningsverschillen bestaan over de ondeelbaarheid van Jeruzalem als de eeuwige soevereine hoofdstad van Israel, de hoofdstad van het joodse volk ook? Ehud Olmert heeft gisteravond meteen gezegd dat joden het recht moeten hebben overal in Jeruzalem huizen te kopen. Hij zou de stad zodanig ontwikkelen dat de Israelische greep op de stad wordt verzekerd.

PLO-leider Yasser Arafat heeft vannacht van de Jeruzalemse kiezers in ieder geval de boodschap gekregen dat er over Jeruzalem niet valt te praten. Blij met de nederlaag van Kollek kan Rabin niet zijn, maar de duidelijkheid van de boodschap zelf moet hem wel genoegen doen. Voortdurend heeft hij zich na de handdruk met Arafat in Washington 13 september op de borst geslagen dat de status van Jeruzalem buiten de met de PLO gesloten akkoorden is gebleven.

Hoewel de invloed van het vredesproces niet volledig van de gemeentelijke verkiezingen kan worden geïsoleerd, zijn deze toch door de postuur van de kandidaten en door specifieke gemeentelijke problemen beslist. Wellicht heeft de moslim-fundamentalistische terreur de stemming van de kiezers wat nationalistischer gekleurd, hetgeen voornamelijk de Likud-kandidaten ten goede zou zijn gekomen. Ook de Palestijnse kiezers zijn niet warm gelopen voor de politieke diepte van de verkiezingen. Teddy Kollek had een minimale kans gehad burgemeester te blijven als 80 procent van de Palestijnen was opgekomen in plaats van de 6,9 procent die dat deed. Voorgaande verkiezingsuitslagen wijzen uit dat de Palestijnen in de Israelische hoofdstad Kollek prefereren. Zelfs de oproep van de Palestijnse leider Feisal Husseini in Jeruzalem aan de Palestijnen om naar de stembus te gaan had nauwelijks effect.

Palestijnse persoonlijkheden in Jeruzalem, onder anderen de Palestijnse onderhandelaar Zyad Abu Zyad, doen vandaag of hun neus bloedt en weigeren aan de verkiezingsuitslag in Jeruzalem politieke betekenis toe te kennen. Volgens hen is Oost-Jeruzalem, onafhankelijk van wat de kiezers in Jeruzalem ook beslissen, Palestijns en onderwerp van toekomstige onderhandelingen tussen Israel en de PLO. Een Likud-burgemeester kan daarin geen verandering brengen.

Hoewel hij een vooraanstaand lid is van Likud, kan Ehud Olmert beslist niet tot de maximalisten in de partij worden gerekend. Het is dan ook geen zekerheid, zoals Kollek vannacht suggereerde, dat Olmerts zege tot verhoogde spanning tussen Palestijnen en Israeliërs in Jeruzalem zal leiden. In het verleden heeft Olmert verscheidene keren met Faisal Husseini gesproken. Een van de eerste dingen die hij vannacht zei is dat hij als burgermeester meer zal doen voor de “Arabische inwoners van Jeruzalem dan Kollek heeft gedaan”.

    • Salomon Bouman