Kunstenaars en politici steunen initiatief; Actie voor Sarajevo Culturele Hoofdstad

PARIJS, 3 NOV. Sarajevo, tussen Antwerpen (93) en Lissabon (94) deze winter culturele hoofdstad van Europa. Dat is het doel van een groeiende actie in Europa, gecoördineerd door de organisatie van het Theaterfestival van Avignon. Vrijdag staat het idee opnieuw op de agenda van de Europese ministers van cultuur.

Het plan is al anderhalf jaar oud, maar heeft pas recent aan kracht gewonnen. Het Europese Parlement heeft zich er in september voor uitgesproken, de burgemeesters van Antwerpen en Lissabon steunen het, honderden kunstenaars, intellectuelen en politici staan er inmiddels achter. Tot hen behoren Hugo Claus, Pina Bausch, Roger Planchon, Sydney Pollack, Vanessa Redgrave, Leo Tindemans, Jack Lang, en vele anderen.

Op regeringsniveau is nog zeer terughoudend gereageerd, al zouden België, Spanje en Italië positief zijn. Men zou enerzijds huiverig zijn voor loze gebaren die het werkelijke drama toedekken, anderzijds bang zijn de humanitaire luchtbrug naar Sarajevo in gevaar te brengen.

Een woordvoerder van d'Ancona (WVC) laat weten dat de minister voor noch uitgesproken tegen het idee is om van Sarajevo de culturele hoofdstad te maken. Zij zal zich er niet hard voor maken in het Europese ministersoverleg vrijdag. Wel vindt ze dat áls Sarajevo culturele hoofdstad wordt, de titel meer dan een symbolische waarde zal moeten krijgen.

De organisatoren in Parijs verklaren met klem dat het niet gaat om een louter symbolische actie, laat staan dat zij als doekje voor het bloeden willen fungeren terwijl Europa met lede ogen toeziet wat in het voormalige Joegoslavië gebeurt. In aanwezigheid van Ibrahim Spahic, directeur van het Winterfestival van Sarajevo, verklaarden gisteren tijdens een bijeenkomst in Parijs verschillende persoonlijkheden hun steun. Bernard Faivre d'Arcier, directeur van het Festival van Avignon is één van hen.

Pedrag Matvejevic, schrijver en docent aan de Sorbonne van gemengde Joegoslavische achtergrond, vice-president van de PEN-club: “We vechten voor een culturele corridor, voor een plaats die niet ver af ligt van de ontstaansgrond van de Europese cultuur. Het is niet alleen een solidariteits-actie. Ze durven niet te zeggen: Laten we de culturele hoofdstad van Europa gaan bombarderen. Behalve om signalen van hoop gaat het ook om praktische zaken. Bij voorbeeld: de beroemde bibliotheek, die helemaal is uitgebrand, moet weer worden herbouwd en ingericht.

Laurence Chable, regisseuse van het avant-garde Theâtre du Radeau uit Le Mans: “Als we willen kan er veel gebeuren, deze winter al, zowel in Sarajevo als in de rest van Europa. Gedacht wordt aan projecten in Sarajevo, maar ook in honderden steden in Europa, waar de dichtbije oorlog onbegrijpelijk blijft en uit de belangstelling raakt.

Matvejevic, net terug van ene moeizame tocht naar Sarajevo, tot op de bodem van mijn ziel gewond: “ Dit is geen narcisme, het gaat om een daad van zelfrespect van de Europese cultuur.

Een actie in Arnhem van leerlingen van de Hogeschool voor de Kunsten, afdeling Toneel, om Sarajevo tot multiculturele hoofdstad uitgeroepen te krijgen, heeft ruim honderd steunbetuigingen uit de Nederlandse kunstwereld gekregen. Zo hebben onder meer Remco Campert, Wim Crouwel, Joke van Leeuwen en Gerard-Jan Rijnders hun handtekening toegezegd aan het manifest 'Cultuur als noodzaak of als luxe in vredestijd?' waarmee de toneelleerlingen de discussie met de politiek willen stimuleren.

    • Marc Chavannes