Heel Frankrijk praat over kortere werkweek

PARIJS, 3 NOV. De nog steeds groeiende werkloosheid heeft het debat nieuw leven ingeblazen, maar sinds enige tijd is de 32-urige werkweek hét onderwerp op de politieke agenda in Frankrijk. En niet alleen bij links. Na de eerste euforie over herleving van een oud idee, klinken nu ook de waarschuwingen. Vanda ag bespreekt de Senaat voorstellen om te gaan experimenteren met de vierdaagse werkweek.

Anders dan in Nederland wordt in de Franse discussie verkorting van de werkweek niet automatisch gekoppeld aan flexibilisering van de arbeid. In Frankrijk wordt de vierdaagse gezien als geëigend middel tot herverdeling van schaars werk. Voor sommige enthousiaste commentatoren roept dat gedachten op, die hier het laatst in de de vroege jaren tachtig klonken over het wegvallen van de verschillen tussen betaalde en niet-betaalde activiteiten van burgers

Het was vandaag een passend décors waartegen de Franse Eerste Kamer haar debat over de Vijfjarenwet inzake de arbeid begon. Het Comité van Franse autoproducenten maakte vanmorgen bekend dat de totale Franse produktie van personenauto's in september 93 met 20,9 procent was gedaald ten opzichte van september 92. De daling in de eerste negen maanden van dit jaar bedroeg 13,1 procent. De daling in september was de sterkste maandelijkse neergang tot nu toe.

Voor een land waar de auto-industrie nog steeds een grote praktische en symbolische betekenis heeft, zijn dit dramatische cijfers. De ontslag-berichten uit de talloze regionale fabrieken van Citroën, Peugeot, Renault en hun toeleveringsbedrijven zijn dan ook een vrijwel dagelijks verschijnsel.

Steeds wanneer nieuwe ontslaggolven bekend worden, laait het debat over de 32 urige werkweek op. Michel Rocard, anderhalve week geleden geleden gekozen als eerste man van de Franse socialisten en daarmee oppositieleider, heeft van de vierdaagse (mét verlaging van inkomen, behalve voor de laagstbetaalden) zelfs zijn belangrijkste binnenlandse strijdpunt gemaakt. Gezien zijn nadruk op versterking van een samenhangend, sociaal Europa, zal verkorting van de werkweek als het aan de socialisten ligt, niet tot Frankrijk beperkt blijven.

Nu ook een flink aantal parlementariërs van de regeringscoalitie zich voorstander heeft getoond van experimenten, ziet de regering zich genoodzaakt stappen te nemen. In de Vijfjarenwet wordt versoepeling van het sociale regime nagestreefd. Volgens de bonden en de sinds maart klein uitgevallen oppositie van socialisten en communisten komt deze flexibilisering vooral de werkgevers ten goede.

Nu de aandrang om serieus te gaan denken aan verkorting van de werkweek toeneemt, heeft de regering zich bereid verklaard experimenten mogelijk te maken. Slechts oud-president Giscard (UDF) en enkele RPR-parlementariërs hebben het tot nu toe aangedurfd kritiek op dit soort ideeën te uiten. Onafhankelijke economen zijn iets minder geremd in hun bedenkingen: Frankrijk kan zich geen verkorting van de werkweek zonder verlenging van de arbeidstijd veroorloven, anders draait het uit op verdeling van de verarming. Zelfs duikt hier en daar het argument op dat het land dit soort verstrekkende maatregelen niet kan nemen als zijn belangrijkste handelspartners dat niet doen.

    • Marc Chavannes