Globalisering

Prof.dr. Arie van der Zwan kan weer aan de slag. Na de bijstand en de gezondheidszorg kan 'allesweter' - de typering is van het Tweede Kamerlid Dick Tommel (D66) - het parlement adviseren over een nieuw fenomeen dat de parlementariërs hebben ontdekt: globalisering.

Minister Koos Andriessen van economische zaken zette begin september de toon voor de behandeling van zijn laatste begroting. Samen met zijn topambtenaar Rob van Esch schreef hij een economisch pamflet: 'Globalisering: een zekere trend'. Volgens Andriessen kan elk produktieproces tegenwoordig “in plakken worden gesneden”. Ook het aantal locaties om delen van dat proces uit te voeren is sterk toegenomen. “De produktieketen, bestaande uit steeds lossere deelactiviteiten, zoekt onder die omstandigheden de meest kostenefficiënte geografische combinatie. Het woord globalisering geeft dat proces weer.”

Een voorbeeld: van elke 10.000 dollar die een Amerikaan uitgeeft aan een Pontiac van General Motors blijft veertig procent in de VS. De rest wordt uitgegeven aan buitenlandse toeleveranciers.

Dit verschijnsel is niet voorbehouden aan de auto-industrie, elke sector kent het. En globalisering gaat snel.

Zondag herhaalde de minister van economische zaken zijn boodschap nog een keer voor de KRO-televisie. Minister Andriessen toonde zich bezorgd over het verlies aan werkgelegenheid in Nederland doordat bedrijven activiteiten gaan verrichten in lage-lonen-landen. Nederland behoort blijkbaar niet tot de landen die “in een staat van opwinding verkeren als men de mogelijkheden die globalisering kan bieden projecteert op de eigen situatie”, zoals Andriessen nog in zijn pamflet schreef.

Bij het debat over de begroting van economische zaken gisteravond bleek dat Andriessens boodschap was overgekomen; globalisering is het nieuwe thema en de afgevaardigden grepen naar een klassiek parlementair instrument om het thema intellectueel te temmen: onderzoek.

Gretig haalden de Kamerleden hèt Duitse voorbeeld aan, waar een bijzondere regeringscommissie een gedetailleerde analyse heeft gemaakt van institutionele belemmeringen op het flexibel functioneren van markten. De commissie deed twee jaar geleden concrete aanbevelingen voor de vergroting van het economische aanpassingsvermogen en de groeidynamiek. En conform de situatie in Duitsland moet in Nederland een 'gemeenschappelijk gevoel van urgentie ontstaan dat de basis biedt voor pijnlijke maar noodzakelijke aanpassingen in de sociaal-economische ordening' zoals een Kamerlid het verwoordde.

Het Duitse rapport werd niet opgesteld door werkgevers, werknemers en ambtenaren, maar door een gezelschap van onafhankelijke deskundigen. Gisteren klonk in de Tweede Kamer een reveil voor de commissie-Wagner. Deze commissie van onafhankelijke deskundigen schreef in 1981 'Een nieuw industrieel elan'; een rapport dat een belangrijke inspiratiebron zou worden voor het beleid van Economische Zaken. De commissie-Wagner bouwde voort op het rapport 'Plaats en toekomst van de Nederlandse industrie' dat onder leiding van Van der Zwan tot stand kwam.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat Van der Zwan binnenkort 'Plaats en toekomst van de Nederlandse industrie, deel II' kan schrijven. Bij zijn aanvaarding van het ambt van hoogleraar sociale zekerheid brak hij namelijk een lans voor tijdelijke bescherming van de Europese markt tegen concurrentie uit de lage-lonen landen, met name in Azië en Oost-Europa. Maar Kamerleden en bewindslieden van economische zaken wijzen zo'n verdedigingstactiek resoluut van de hand.

Het beperken van vrijhandel is om twee redenen verkeerd, schrijft Andriessen in zijn pamflet. “Ten eerste omdat daarmee de aard van de globalisering wordt ontkend. (-) Ten tweede, en dat geldt zeker voor Europa, worden de huidige arbeidsmarktproblemen niet in de eerste plaats veroorzaakt door plotseling toenemde importen uit lage-lonen landen.”

De problemen op de arbeidsmarkt zijn veroorzaakt doordat stelselmatig economische wetmatigheden zijn veronachtzaamd, schrijft Andriessen. Het 'stelselmatig veronachtzamen van economische wetmatigheden' wordt niet gepareeerd door onderzoek en conferenties. Vanavond mengt de minister zich in het debat met de Kamer.

    • Cees Banning