Van Maastricht tot Allerheiligen

Eind vorige week spanden de beurzen hun spieren en tilden de indexen op een nog hoger peil. De optie-index sloot op 383,44 en de koersindex op 266,4. Krachtpatserij.

Gisteren rustten Londen en Frankfort een dagje uit, Brussel en Parijs waren dicht vanwege Allerheiligen. Wall Street probeerde de niet eerder overschreden 3700 punten grens te halen. Het Dow Jones gemiddelde sloot er gisteren net onder met 3692,6, wel record. De oplopende lange rente kan daar een omslag veroorzaken. Amsterdam trok verder naar records van respectievelijk 385,71 en 268,7. De omzet lag iets lager dan normaal, mede door de viering van Allerheiligen in enkele landen.

Op diezelfde 1 november trad ook het verdrag van Maastricht in werking. Heilige plaaggeesten met een goed geheugen zullen die dag met opzet hebben gekozen, omdat de verouderde uitdrukking 'van Maastricht tot Allerheiligen' als betekenis heeft: nergens, in het geheel niet, nooit.

De beurzen trekken zich niets aan van geesten en zwartkijkers. Men ziet in de verte nog steeds lichtpuntjes, hoewel dat niet strookt met de economische problemen in Europa. Een deel van de koerswinst komt niet voort uit scherp inzicht, maar uit de speculatieve koop van call-opties op aandelen en indexen en termijncontracten op indexen. Die stuwen de optie-aandelen op en verbeteren over de hele linie het klimaat. Ook op beurzen in het buitenland verhogen de afgeleide producten of derivaten tijdelijk de feestvreugde. Hoe komt dat?

De koper van een call verwacht als regel dat de koers van de onderliggende waarde (aandeel of index) zal oplopen binnen de looptijd (maanden, jaren) van de optie. Het surrogaat zal dan meestal meelopen en kan dan met winst worden verkocht. Met een kleine investering en weinig risico veel verdienen, daar gaat het spel om.

Wanneer alle optimisten kopen moeten er mensen willen verkopen (schrijven) en veel risico lopen. Die rol nemen handelaren en grootbeleggers op zich. Zij dekken risico's af door aandelen op de Effectenbeurs te kopen. Een koper van Olie-calls doet zo (zonder het zelf te weten) zaken met een schrijvende handelaar die per optie (op 100 aandelen) 10, 20, 30, 40 of meer Olie's koopt, afhankelijk van de uitoefenprijs. Gevolg: de koers van het aandeel gaat omhoog wanneer er veel call-kopers actief zijn. Een optie-optimist steunt dus indirect de handel op de Effectenbeurs. Zo kan het gaan.

Of de koper kan een schrijvende aandeelhouder tegenover zich hebben. Ook die combinatie verhoogt het peil: de schrijver zal zijn bezit immers met de geschreven optie blokkeren en zo het aanbod (op kleine schaal) op de beurs verkleinen.

De beschreven posities worden tijdelijk ingenomen. Wanneer de optie-houder verkoopt, vallen alle dekkingsaandelen vrij en werken bij verkoop drukkend op de koersen. Blijven beleggers optimistisch, zoals nu, dan kopen ze met hun winst weer wat nieuws inopties en houden de stemming erin.

Een call-koper op de aandelen- en top5-index zet een complexer mechanisme in werking. De tegenpartij kan zich onder meer indekken met index-contracten op de termijnmarkt òf door alle aandelen te kopen waar de index uit berekend wordt, de enige zuivere tevens duurste vorm van dekking.

In het eerste geval treft hij iemand die termijncontracten verkoopt en zich eveneens ten dele met aandelen wil indekken. In het tweede geval koopt hij, in theorie, per optie op de aandelen-index een mandje met 39 ABN Amro, 24 Aegon, 16 Ahold en nog 21 fondsen in een bepaalde verhouding. Fondsen die het op grond van hun resultaten niet goed doen, worden langs deze omweg toch gekocht. Een hausse in index-calls werk daarom over een breed front door op de Effectenbeurs, op rijp en groen.

Krijg je een reactie naar beneden en iedereen verkoopt calls of termijncontracten, dan gaan alle index-aandelen snel in de verkoop. Evenzo rijp en groen.

Natuurlijk zijn er op de beurs partijen actief, die zorgen voor tegenwicht in op- en neerwaartse richting, maar een kudde optiespeculanten die allemaal een bepaalde kant op loopt, valt niet te stoppen, die moet je als handelaar bespelen en het vel over de neus halen. Daar vragen ze om.

Zo stroomt in grote lijnen een golf van orders van de Optie- naar de Effectenbeurs. Nu steunt dat de koersen. Vorige week vrijdag ging de aandelen-index snel op en weer neer. Mocht er binnekort een reactie komen dan zorgen de mandjes voor een extra en logische versnelling naar beneden.

    • Adriaan Hiele