Timman voorkomt dramatische afloop tweekamp

JAKARTA, 1 NOV. Vlak voor het scheiden van de markt viel tot grote opluchting van de intens meelevende Indonesische schaakliefhebbers het kwartje bij Jan Timman dan toch eindelijk naar de goede kant. Uitgerekend op het moment dat Anatoli Karpov aan een remise met wit genoeg had om zich tot FIDE wereldkampioen te laten uitroepen, trok Timman met vlekkeloze effectiviteit profijt uit diens beverige openingsbehandeling. Bij een achterstand van 12-8 valt er nog steeds weinig te hopen voor de Amsterdammer, maar de winstpartij bracht een uiterst welkome troost. “Nu hoeft er tenminste geen vergelijking gemaakt te worden met de match in Londen”, sprak Timman tevreden nadat hij de score een minder dramatisch aanzien had gegeven.

Bij het begin van de partij werd alom rekening gehouden met een vlot en pijnloos einde van de match. Karpov zou geen risico's nemen en Timman zou geen ijzer met handen willen breken. Karpov nam inderdaad geen risico's, maar ging daarbij wel zo behoudend te werk dat hij na dertien zetten bijna een uur uittrok om de schade van zijn futloze spel op te nemen. Het viel niet mee. Zijn koning zat gevangen in het centrum en zwart dreigde met behoud van aanval een pion te kapen. Objectief gezien was er misschien nog hoop, maar het uitzicht op die hoop werd hem ontnomen door de vlot wegtikkende minuten en een dit maal resolute tegenstander.

Timmans overwinning werd in eerste instantie slechts door een kleine schare toeschouwers bejubeld. Het merendeel van de schakers hield zich zoals steeds zonder kaartje op in de hal buiten de speelzaal en stroomde pas na de opgave van Karpov glunderend naar binnen. De Nederlander had al eerder zijn spijt uitgesproken over de weinig inspirerende, bijna lege zaal als gevolg van de entreeprijs van zo'n dertig gulden, maar kon ook niet anders dan zich neerleggen bij de filosofie van het organisatiecomité. Zoals de secretaris liet weten: “Onze mensen moeten eerst maar eens wennen aan het feit dat schaken een high-society sport is. Het is geen probleem om met een lage toegangsprijs een paar honderd mensen te lokken, maar dan krijg ik wel ongetwijfeld klachten van de spelers wegens het lawaai.”

Het Russische contingent oogde minder vrolijk. Daags tevoren was een twintig man sterke delegatie van televisieverslaggevers, journalisten en kapitaalkrachtige fans van Karpov neergestreken in het Jakarta Hilton om zijn overwinning met veel sterke drank te overgieten. Daar zal het ongetwijfeld alsnog van komen, maar toch zal de cameraman zijn jolig bedoelde t-shirt met het opschrift 'I make mistakes' 's avonds met iets minder plezier hebben uitgetrokken dan hij het 's ochtends had aangedaan.

Wit: Karpov; zwart: Timman

Twintigste matchpartij

1.Pg1-f3 c7-c5 2.c2-c4 Pb8-c6 3.Pb1-c3 Pg8-f6 4.d2-d4 c5xd4 5.Pf3xd4 e7-e6 6.a2-a3 Pc6xd4 7.Dd1xd4 b7-b6 8.Lc1-f4 Een idee waarmee Kortsjnoi in 1991 tijdens de kandidatenmatches in Wijk aan Zee tegen Sax twee keer niet meer dan remise bereikte. 8...Lf8-c5 9.Dd4-d2 0-0 10.Ta1-d1 Lc8-b7 11.Lf4-d6 Lc5xd6 12.Dd2xd6 Ta8-c8 13.e2-e3 Tf8-e8! Aktiever dan 13...La6 14.b3 Lb7 15.a4 a6 16.f3 zoals Sax speelde. Een ander plan was 13...Tc6 gevolgd door 14.Da8 waarna de kansen in evenwicht zijn. 14.f2-f3 Tc8-c6 15.Dd6-d4 Lb7-a6 Verleidelijk was 15...d5!? 16.cxd5 exd5 17.Lb5 Txe3 18.Dxe3 Te6 19.Pe4 De7, maar het is onduidelijk of zwart voldoende compensatie heeft. 16.Pc3-e4? De enige zet waarmee wit nadeel had kunnen voorkomen was 16.Pa2. 16...Pf6xe4 17.Dd4xe4 Dd8-c7 18.Lf1-d3 g7-g6 19.b2-b3? Meer kansen om nog voor remise te vechten bood het meteen opgeven van de pion met 19.0-0. 19...d7-d5! 20.c4xd5 La6xd3 21.De4xd3 e6xd5

22.Ke1-f2 Karpov meende na afloop dat hij hier 22.Dxd5 had moeten spelen, maar na 22...Df4! 23.0-0 Dxe3+ gevolgd door 24...Tc2 ziet het er ook somber uit. Evenmin reddend was 22.0-0 Tc3 23.Dxd5 T8xe3 24.Dd8+ Dxd8 25.Txd8+ Kg7 26.Td7 Txb3 27.Txa7 Te2. 22...Tc6-c3 23.Dd3xd5 Tc3xe3 24.Td1-d2(?) Hierna is het definitief uit. Maar ook het dame-eindspel na 24.The1 Txe1 25.Txe1 Dc2+ 26.Kf1 Txe1+ 27.Kxe1 Dxg2 is geen pretje. 24...Dc7-e7! Neemt zowel h4 als a3 op de korrel en dreigt ook nog eens 25...Te1. 25.Kf2-g3 Te3xb3! 26.a3-a4 Tb3-b4 27.Td2-d4 Tb4xd4 28.Dd5xd4 De7-g5+ 29.Kg3-h3 Te8-e2 30.Th1-g1 Dg5-h5+ 31.Kh3-g3 Dh5-g5+ 32.Kg3-h3 Te2-d2 33.Dd4-c3 Td2-a2 34.Dc3-d4 h7-h6 Of 34...h5 met zetdwang. 35.Dd4-c4 Dg5-h5+ 36.Kh3-g3 Dh5-e5+ 37.Kg3-h3 Ta2-d2 38.Dc4-h4 De5-f5+ 39.Kh3-g3 g6-g5 40.Dh4xh6 Df5-f4+ Nu volgt op 41.Kh3 g4+ met damewinst. Wit geeft het op.

    • Dirk Jan ten Geuzendam