RIVER PHOENIX 1970 - 1993; Meestal de boze zoon

Gistermorgen overleed, net nadat de zondag was aangebroken, de Amerikaanse acteur River Phoenix (23). Op de stoep van de nachtclub die hij had bezocht werd hij onwel. In het ziekenhuis konden de artsen niets meer voor hem doen. Een autopsie moet vandaag aan het licht brengen wat de oorzaak is geweest van zijn ontijdig sterven. River Phoenix, die twee jaar geleden menigeen overtuigde met zijn controversiële rol als prostitué in My Own Private Idaho van Gus van Sant, leidde geen ongezond leven. Hij was een overtuigd vegetariër en het succes dat hij van kinds af aan had resulteerde, anders dan bij collega's in vergelijkbare omstandigheden, niet in alcohol- of drugsmisbruik. Hij was bijna klaar met de opnamen voor de film Dark Blood, waarin hij naast Tom Cruise speelde.

River Phoenix stond aan het begin van wat een klassiek grootse acteurscarrière had kunnen worden. Hier en daar werd hij 'de James Dean van de jaren negentig' genoemd. Hij werd geboren in Oregon als zoon van hippie-ouders die voor de namen van hun vijf kinderen inspiratie zochten in Herman Hesses boek Siddartha. Als zendelingen van de Children of God reisden ze met hun gezin door Noord- en Zuid-Amerika en vestigden zich tenslotte in Californië waar ze de kost verdienden als fruitplukkers. Daar werden River en zijn zusje Rain door de televisie ontdekt als kind-acteurs. Toen River 12 jaar was, had hij in alle 22 afleveringen gespeeld van de serie Seven Brides for Seven Brothers.

Zijn speelfilmdebuut maakte River Phoenix in 1985 met Explorers van Joe Dante. De film die hem lanceerde, was Stand By Me (1986) van Rob Reiner, waarin hij een jongen gestalte gaf die zich met alle macht probeert te distantiëren van zijn asociale ouders. Daarna volgde een reeks films waarin hij meestal een boze zoon speelde. Mooi deed hij dat in The Mosquito Coast (1986) van Peter Weir, nog mooier in Sidney Lumets Running on Empty (1988), als heen en weer gesleurd kind van ouders die hun leven lang voor de FBI op de vlucht zijn na een desastreus verlopen verleden als linksradicale activisten. Voor die rol werd River Phoenix, 17 jaar oud, genomineerd voor een Oscar voor de Beste Bijrol.

Na zijn spel als de jonge Indiana Jones in The Last Crusade (Steven Spielberg, 1989) volgden enkele rollen die een indrukwekkend volwassen acteur lieten zien. Iemand die niet in staat was tot het gemakzuchtig kietelen van clichésentimenten van een zo groot mogelijk publiek, iemand die zich gretig uitleverde aan regisseur en personage, iemand die geen belangstelling had voor bijkomstigheden als een hypocriete moraal. Zijn beste rol speelde hij in het al genoemde My Own Private Idaho, waar hij glimpen liet zien van het potentiaal en de reserves die hij controleerde: wanhoop, genegenheid, hilariteit en bravoure.