Karlheinz Stockhausen

Karlheinz Stockhausen: Klavierstücke I-XI en Mikrophonie I&II (Sony, S2K 53346)

De Klavierstücke van Karlheinz Stockhausen lijken net improvisaties, tenminste in de door Sony opnieuw uitgebrachte opname van Aloys Kontarsky. Dat is eigenlijk merkwaardig, want als er ooit composities werden geschreven die tot in het kleinste detail zijn berekend, dan zijn het wel deze pianostukken. Het pleit overigens voor Kontarsky, dat hij in staat is Stockhausens muziek te laten klinken alsof die op het moment van spelen ontstaat. De vanzelfsprekendheid waarmee iedere toon van deze vlijmscherpe opname op zijn plaats valt, is sindsdien nooit meer geëvenaard. Het geeft de uitvoering een spanning die ook na bijna dertig jaar nog volledig hoorbaar is.

Kontarsky maakte zijn opname in 1965, onder (natuurlijk) het toeziend oog van de meester zelf. De omstandigheden werden door Stockhausen nauwkeurig geregistreerd. Zo weten we, dat de vleugel een Steinway is uit 1959, model D serienr. 361 880, dat de luchtvochtigheid (75%) en de temperatuur (21ß8C) in de studio (de grote zaal van het Kirchengemeindehaus in Winterthur) aan de hoge kant waren, en de stemmer (Doldinger uit Winterthur) de snaren regelmatig moest bijstellen.

Het complete verslag, dat door Sony als 'interessant tijdsdocument' als toelichting werd afgedrukt, is van een absurde gedetailleerdheid. Alles, tot en met het kraken van de stoel en het eten van de uitvoerder, wordt beschreven opdat er voor het nageslacht niets te raden overblijft. Zo organiseert de componist zelf zijn geschiedenis.

De Klavierstücke worden op deze cd gecombineerd met Mikrophonie I & II, die weliswaar bijna tien jaar later ontstonden, maar door hun in vergelijking met tegenwoordig nogal primitieve elektronische geluid, een gedateerde indruk maken.

    • Paul Luttikhuis