Fierljeppen naar ministerschap

“De stille revolutie op Volkshuisvesting is voltooid. Dat is een bijzondere prestatie voor een anti-revolutionair.” Deze constatering is van het Tweede-Kamerlid Peter Lankhorst van GroenLinks en de persoon op wie hij doelt, is Enneüs Heerma, staatssecretaris van volkshuisvesting. De Friese Amsterdammer Heerma (“Nederlands is mijn tweede taal”) is op de kop af zeven jaar staatssecretaris op het ministerie van VROM.

Effectief heeft Heerma in die periode vele volkshuisvestingstaken van de rijksoverheid doorgeschoven naar woningbouwverenigingen en de gemeenten. Terwijl de reorganisatie van de rijksdienst nog steeds geliefkoosd onderwerp is van menige onderzoekscommissie, voltrok zich op Volkshuisvesting tamelijk onopgemerkt een proces dat tot een drastische herverdeling van werkzaamheden heeft geleid en tot een forse inkrimping van het aantal ambtenaren. Dat is de stille revolutie waar Lankhorst op doelde.

Heerma heeft zijn eigen takenpakket inmiddels zodanig ontmanteld, dat hij het als staatssecretaris van volkshuisvesting wel heeft gezien. Bij de volgende kabinetsperiode gaat hij op voor een ministerschap, waarvoor hij in 1989 ook al in de markt was. Als CDA'er oriënteerde Heerma zich onlangs breed, toen hij in een partijcommissie onder leiding van vice-partijvoorzitter Rob van de Beeten de bestuurlijke en staatkundige vernieuwing onder de loep nam. En zo verraste Heerma onlangs zijn 'baas', minister Hans Alders (ROM) met een rapport waarin met zoveel woorden stond dat het ministerie van VROM wel kan verdwijnen. Net als welzijn kunnen volkshuisvesting en ruimelijke ordening naar Binnenlandse Zaken, op welk ministerie hooguit een coördinerend staatssecretaris voor het milieubeleid zou behoeven te komen.

Dat CDA-politici er met de portefeuille van Alders vandoor willen, is deze minister wel gewend. Eerder riep de toekomstige Europolitica Hanja Maij uit dat zij als minister van verkeer en waterstaat VROM er eigenlijk wel bij kon hebben. Alders haastte zich nu andermaal te zeggen dat milieu nog jarenlang ook op rijksniveau zo belangrijk is dat dit een zelfstandig ministerie vergt. Sterker nog: hij hecht aan alle letters van VROM.

En Heerma? Ach, bij nader inzien was het zo ernstig allemaal niet bedoeld. VROM moet zeker de komende kabinetsperiode nog zelfstandig blijven, meende hij. Onderbrengen bij Binnenlandse Zaken? Misschien over tien, vijftien jaar, sprak de staatssecretaris sussend. Je moet over zulke zaken nu eenmaal blijven nadenken, zei hij nog.

Zo is het. In een veelbeoefend Haags gezelschapspel staat de naam van Heerma als minister in een aanstaand kabinet-Brinkman op vele kaarten. Economische Zaken bijvoorbeeld, waar hij nog een blauwe maandag staatssecretaris voor de buitenlandse handel is geweest. Of Sociale Zaken. Heerma is dan wel van het CDA, eigenlijk is hij van de ARP zoals bijna elke minister op dat departement, waar het toevallig net tijd is voor een revolutionaire reorganisatie. Ook genoemd als ministerspost voor Heerma: VROM.

Maar wil het zover komen, dan heeft hij straks twee handicaps. Hij is geen vrouw en hij is niet katholiek. Het CDA moet natuurlijk weer minstens een vrouwelijke minister leveren en onder de protestant Brinkman als premier claimt de katholieke bloedgroep veel compenserende posten. Dat worden zware tijden voor gereformeerde mannen met ambitie. En om nou door het opheffen van ministeries zijn kansen nog verder te verkleinen... de voormalige fierljepper Heerma weet hoe ver hij kan gaan. (JK)

    • Rob Meines