Andriessen ironiseert zompig-giftige teksten van Lodewijk de Boer

Theatergroep Hollandia met M is Muziek, Monoloog en Moord. Muziek: Louis Andriessen, tekst: Lodewijk de Boer, regie: Paul Koek en Johan Simons, zang: Astrid Seriese en anderen met het orkest De Volharding o.l.v. Jurriën Hempel. Gehoord: 30/10, Visafslag Scheveningen, herhalingen zelfde plaats 2, 3/11, 4/11 Stadsschouwburg Groningen, 6/11 De Vooruit Gent.

In de tekst van Lodewijk de Boer is sprake van een zompig moeras, van een afdaling in een rottend, borrelend, giftig gat, maar de première van M is Muziek, Monoloog en Moord naar de reeds bestaande muziek van Louis Andriessen, gecomponeerd voor de televisieproduktie M is for Man, Music and Mozart (waaruit slechts een enkel lied werd gecoupeerd) vond zaterdagavond plaats in een strikt functionele, niet zozeer giftige als wel stinkende betongrijze veilinghal: de Visafslag aan het einde van de Scheveningse boulevard. En het was er koud, overjassen aanhouden, tijdens dit belangrijkste onderdeel van het Haagse Festival in de Branding, dat het afgelopen weekeinde volledig aan Louis Andriessen was gewijd.

Functioneel kan men ook Andriessens muziek noemen: als op het lijf van De Volharding geschreven, een soort van vitale big band muziek, beknopt en to the point, spontaan en enerverend, met zeer veel drive.

Geen enkele van die karakteriseringen was van toepassing op de drie lange monologen van Lodewijk de Boer, die de muziek interrumperen en op een enkele plaats vergezellen. Uitgangspunt: Medea, de heldin uit de Griekse tragedies van Euripides en Seneca die haar kinderen doodde om zich te wreken op Jasoon, omdat hij een Korinthische koningsdochter verkoos, waarna ze vluchtte op een drakenwagen door de lucht.

In de voorste lijn van Hollandia knalt op het hoogtepunt een wagen door een glazen deur, waardoor een prachtig zicht krijgen op de haven, want Hollandia weet niet zelden de gekozen bizarre lokaties uitstekend te benutten. Ook het naar omlaag afvloeiende water levert een prachtig plaatje op, met spelende kinderen in de bloedrood belichte stroom. Dit kon worden opgevat als een hommage aan Peter Greenaway die dol is op spelletjes en Andriessen destijds had uitgenodigd voor de muziek bij zijn videoproduktie M is for Man, Music and Mozart voor het Mozartjaar.

Helaas, daarmee is alles wel gezegd, want de zompig giftige monologen van De Boer zijn verder weinig fantasierijk uitgewerkt. Anderzijds: het was ook niet voor niets dat de oorspronkelijke regieaanwijzingen bleken afgeremd. Ik citeer die voor het slot: “Begint te brullen, stopt abrupt, staat enkele seconden onbeweeglijk, dan, krakend, treft de losgeraakte boegspriet van het schip hem in de nek die knakt en breekt en hem met weggedraaide ogen zieltogend tegen de wereld slaat.” Je moet er niet aan denken.

Astrid Seriese, die ook in de video is te horen, overtuigde zowel met haar zang als haar spel. De anderen konden de onverzoenlijke aanklachten niet aan, het was om moedeloos van te worden.

Wie echter de in het gezicht gespuwde teksten wel degelijk kon waarderen, kon in het overgedramatiseerde slot de muziek van Andriessen ondergaan als een onverwachtse romantische ontlading. Maar wie, zoals ik, de monologen wel knap vond uitgewerkt (van lange zinnen in steeds verder uitgebeende korte) maar ze beluisterde als veel te literair expressionistisch voor de laconiek muzikale contekst, hoorde in Andriessens muziek een ironisch temperend commentaar. Zo werd één plus één niet twee, om in de stijl te blijven van getallenfetisjist Greenaway.

    • Ernst Vermeulen