Monopolie dreigt op 'superhighway'

NEW YORK, 30 OKT. Viacom-topman Sumner Redstone beschuldigt TCI/Liberty-topman John Malone van concurrentievervalsing en het streven naar een kabelmonopolie. Redstone uitte de beschuldigingen tijdens de eerste dag van hoorzittingen van de antitrustcommissie van de Amerikaanse Senaat. “Ik verzoek de commissie een kritische blik te werpen op de voorgenomen fusie”, aldus Redstone. Hij doelde op de plannen van kabelexploitant TCI/Liberty en telefoonmaatschappij Bell Atlantic om samen te gaan.

De twee bedrijven maakten onlangs een fusievoornemen bekend. Met de transactie zou een bedrag van meer dan 30 miljard dollar zijn gemoeid. Sumner Redstone is zelf een van de spelers in de overnamestrijd om Paramount Communications. Viacom en Paramount tekenden zes weken geleden een fusieovereenkomst. Daarna volgde echter een tegenbod door televisie-exploitant QVC. De afgelopen week heeft de strijd zich verder verhevigd en inmiddels staat de waarde van de overname al op 10 miljard dollar, zonder dat een besluit al is gevallen. De fusie van TCI/Liberty en Bell Atlantic raakt ook de overnamestrijd om Paramount, omdat TCI/Liberty in de praktijk de controle heeft over QVC.

Het samengaan van telefoonmaatschappijen en kabelexploitanten heeft vragen opgeroepen over schending van de strenge Amerikaanse anti-trustwetten. De Senaatscommissie voor anti-trustzaken wil daarom zoveel mogelijk spelers uit het veld horen. Niet alleen om een besluit te nemen over de voorgelegde fusies maar ook om een beter inzicht te krijgen in de aanleg van de zogeheten 'superhighway', waar alle bovengenoemde fusies deel van uitmaken.

De superhighway moet een vrije stroom van digitaal verkeer mogelijk maken waarvan iedereen kan profiteren. In de praktijk betekent dat toegang tot honderden televisiezenders zodat niet alleen reguliere programma's, maar ook bibliotheken en videotheken in de huiskamer toegankelijk zijn. Iedere tv-gebruiker moet vanuit zijn leunstoel ook zelf die superhighway op kunnen gaan. Telefoon, televisie en computer smelten straks misschien samen tot één apparaat.

Niemand heeft nog gezegd dat die superhighway niet voor iedereen binnen handbereik komt maar de beschuldigingen over en weer zijn al begonnen. Deels moeten deze worden gezien als een tactiek in de overnamestrijd, voor een ander deel zijn zorgen over dreigende monopolisering gerechtvaardigd. Het is geen geheim dat het TCI van John Malone de grootste kabelexploitant ter wereld is. In eigen land verzorgt het bedrijf kabel-tv aan 10 miljoen klanten, iets meer dan een vijfde van alle Amerikaanse kabelabonnees. Op dit moment hebben 95 procent van de huishoudens een aansluiting maar slechts 62 procent is betalend abonnee.

Tijdens de hoorzitting legden Redstone en Davis de commissie een rekensommetje voor waarin zij uitlegden dat als TCI/Liberty en Bell Atlantic samengaan straks één op de twee huishoudens consument is van het nieuwe bedrijf. Davis deed zijn telling zeer ruim en rekende bijvoorbeeld ook de maatschappijen mee die een belang hebben genomen in QVC bij de overnamestrijd om Paramount. Volgens Sumner Redstone vertoont TCI “roofdiergedrag” en streeft het naar een feitelijk monopolie. “TCI is de laatste jaren de ader van de kabelindustrie geworden”, aldus Redstone.

De macht die het bedrijf heeft blijkt in de praktijk doordat het de programmering van stations die op de kabel willen, tracht te beïnvloeden. “TCI dwong”, aldus Redstone, “de economische zender CNBC om zijn kernprogrammering te veranderen, omdat het anders een te grote concurrent zou zijn voor Turner Broadcasting, dat CNN heeft.” TCI heeft een groot belang in CNN en Malone zit er in de raad van bestuur. Ook zou Malone - alweer volgens Redstone - hebben gedreigd de zender The Movie Channel niet door te geven ten faveure van Encore!, een zender van Liberty Media.

De beschuldigingen van Redstone mogen, zoals gezegd, met enige scepsis worden bekeken. Het neemt echter niet weg dat alertheid ten aanzien van de ontwikkelingen op zijn plaats is. Niet alleen kabelregulering is noodzakelijk, ook wacht het bedrijfsleven op de broodnodige nieuwe richtlijnen voor het telefoonverkeer.

De voorgenomen fusie tussen TCI en Bell Atlantic is de katalysator voor een nadere blik op telecommunicatie in de VS èn op de conglomeraten die ontstaan door het volledig samengaan van kabel- en telefoonmaatschappijen. Behoefte aan regulering op die gebieden is acuut geworden.

    • Lucas Ligtenberg