Fiscale linten en beleggings(val)strikken

De creativiteit van verzekeraars, banken, tussenpersonen en adviseurs kent geen grenzen. De passieve, degelijke financiële wereld van weleer doet aan marketing en bespeelt de klant of het gaat om wasmiddelen, vloeidun maandverband en dorstige luiers en niet om keiharde contracten die iemand soms voor vijftien jaar of langer verplichten tot betaling van premies. Er mag veel in deze tak van bedrijvigheid.

Soms combineert men zaken tot een op maat gesneden flexibel totaalconcept en brengt die onder pakkende namen op de mark, omwikkeld met fiscale linten en beleggings(val)strikken met niet te versmaden rendement. Wat is daarop tegen?

Niet veel, want in deze tijd beklemtonen advertenties de vorm en verpakking van een produkt en komen inhoud, prestaties en specificaties niet of pas na lang aandringen boven tafel. Ook de politiek doet meer aan smoel dan aan programma's.

Wanneer het gaat om een spaarovereenkomst van 15 of 20 jaar, waarvoor een verzekerde 10- tot 100.000 gulden moet betalen, mag je eisen dat een aanbieder essentiële informatie verstrekt over het concept, in feite een bindende overeenkomst tussen verzekeringnemer en maatschappij. In de praktijk blijkt dat niet altijd het geval. Daarom zijn voorstellen moeilijk met elkaar te vergelijken.

Daar liggen kansen voor assurantiebemiddelaars, zou je denken. Maar niet iedereen maakt gebruik van dit kanaal, want direct writers doen zelf zaken met het publiek, enkele verzekeraars werken via agenten in loondienst en de bank doet het via zijn medewerkers.

Tussenpersonen die onafhankelijk (van maatschappijen) opereren voelen zich bedreigd door deze concurrenten die niet de vertrouwde paden bewandelen en zinnen op middelen om hun positie te beschermen. Een nieuw initiatief is de Nationale Verzekerings & Geld Krant waarvan er onlangs 1,5 miljoen huis aan huis bezorgd zijn.

Achter deze moderne variant op de voet-tussen-de-deur staan onafhankelijke makelaars in assurantiën. Vakmensen op de bres voor de consument!, roepen ze in de krant, geheel gevuld met advertenties van maatschappijen die hun waar mogen aanprijzen in wasmiddelen-, maandverband- en luier-stijl. Wat schiet een naar objectieve informatie zoekende consument op met zo'n advertentiekrantje?

Het komt erop neer dat men zelf de handen uit de mouwen moet steken om de weg te vinden, tenzij men afgaat op het advies van een vertrouwde verzekeringsman of -vrouw.

Zelfs met hulp van deskundigen blijven de achtergronden van bepaalde verzekeringe duister. Neem de spaarverzekeringen of -plannen en verzekeringen in combinatie met zelf beleggen. De term spaarverzekering wekt vertrouwen: sparen, geld achter de hand voor een speciaal doel of voor nood, en verzekeren, de zekerheid van een gegarandeerde uitkering.

Die dubbele zekerheid verandert in een dubbele bodem wanneer de premies belegd moeten worden in beleggingsfondsen die de polis biedt èn de aanbieder hamert op onbelaste groei van dit vermogen binnen de 15/20 jaar-grenzen van 70.000/150.000 gulden per persoon, eenmalig (!) gedurende zijn leven.

Deze constructies, plannen en fondsen zijn valstrikken, want ze combineren de zwakke kanten van verzekeren, beleggen en sparen met loze beloften, een verspilling van de vrijstelling en leggen het koersrisico bij de houder van de polis.

Enkele nadelen: De waarde van een fonds is onvoorspelbaar. Wie geld opneemt voor een noodgeval, moet de polis (als regel) afkopen (extra kosten) en afwachten hoeveel zijn fondsaandeel waard zal zijn op dat onvoorspelbare moment.

Verder schermen de aanbieders met hoge rendementen, behaald in het verleden. Sommige adviseurs geven een gemiddelde opbrengst van meer dan 10 procent over een zeer lange periode, terwijl het produkt pas enkele jaren op de markt is. Als men zo overtuigd is van de stille kracht van fondsbeheerders (13,4 procent, 12 procent), waarom garandeert men polishouders dan geen 8 procent op alle betaalde premies? Een interessante vraag.

Dan die once in a lifetime vrijstelling van 220.000 gulden per persoon, mits de opzet aan enkele voorwaarden voldoet. Wie zelf belegt in aandelen, obligaties of fondsen mag onbeperkt onbelaste koerswinsten (opbrengsten wel belast) behalen.

Conclusie: wie 'veilig' denkt te beleggen via een verzekering kan net zo goed op de beurs aandelen kopen in een van de vele beleggingsfondsen. Je kan vrij over de inleg beschikken, hoeft geen extra overlijdensverzekering te sluiten en het opgebouwde vermogen valt toe aan de nabestaanden bij overlijden.

Die creatieve oplossing hoor je niet in de verzekeringswereld.