Europol moet uitgroeien tot Europese FBI

DEN HAAG, 30 OKT. In de ogen van de regering is het 'derde keus' en eigenlijk een troostprijs, maar voor de stad Den Haag is de toewijzing van de Europese politieorganisatie Europol een hoofdprijs. “Negen maanden lang hebben we er strijd voor gevoerd, zoveel mogelijk achter de schermen. Het is gelukt”, zei wethouder Martini gisteravond, nadat de regeringsleiders op de Eurotop in Brussel winnende loten aan Europese instellingen hadden uitgereikt. Amsterdam, dat de Europese Centrale Bank, niet krijgt, kan zijn wonden likken, want voorlopig is er aan mooie instituties niets meer te verdelen.

De strijd om Europol is met harde middelen gevochten. Frankrijk was de grote concurrent, waar de stad Straatsburg zich voor Europol had gemeld. De relatie tussen Nederland en Frankrijk heeft er zelfs behoorlijk onder geleden, zeker nadat er een oorlogje tussen de regeringen ontbrandde over het Nederlandse drugsbeleid. De Franse minister van binnenlandse zaken, Pasqua, viel dat beleid dit voorjaar plotseling als veel te tolerant aan. In Den Haag werd de boodschap onmiddellijk begrepen: Pasqua wilde bij de andere EG-landen een gevoel oproepen van 'in zo'n land kun men toch de nieuwe Europese politieorganisatie vestigen, wier eerste taak de bestrijding van internationale drugscriminaliteit zal zijn'.

Nederland sloeg terug. Tijdens een gesprek in juni met zijn Franse collega Balladur gaf Lubbers een uitvoerig exposé van het in zijn ogen succesvolle Nederlandse drugsbeleid. Hij voegde er, bijna en passant aan toe dat Nederland bovendien in Europa het minst aantal aids-geïnfecteerden heeft en hij vergat daarbij niet hiervan ook nog even de media op de hoogte te stellen in Frankrijk, het land met het grootste aantal aids-gevallen in West-Europa.

Onmiddellijk daarna legde Den Haag er nog een schepje bovenop. Het stelde nog eens een miljoen gulden beschikbaar, bestemd voor huisvesting van de politiefunctionarissen die Europol gaan bevolken. Bovendien houdt de stad al vele maanden het voormalige gebouw van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) gereed, dat Europol de eerste drie jaar gratis mag gebruiken. In het CRI-gebouw is plaats voor vier tot vijfhonderd mensen.

Bij die vijfhonderd mensen zal het niet blijven. Op wat langere termijn, wellicht tien jaar, kan dat aantal tot twee à drieduizend uitgroeien. Duitsland wil er het liefst onmiddellijk een soort Europese FBI van maken, compleet met van opsporingsbevoegdheid voorziene politiemannen. Ook in Nederland neigt men daartoe. Bij Justitie bestaan daarover tamelijk duidelijke ideeën. Directeur-generaal Politie en Criminaliteitsbestrijding van het ministerie, mr. J.J.H. Suyver, noemde Europol in eerste instantie een soort Europese CRI, die alle informatie over internationale misdaad verzamelt, analyseert en uitdeelt aan de politiebureaus in Europa. Daarna, aldus Suyver, gaat Europol ook concrete strafrechtelijke onderzoeken doen en gaan Europol-ambtenaren “executief-ondersteunende taken ontwikkelen en meedraaien in al dan niet multinationaal samengestelde politieteams”. Zowel in Bonn als in Den Haag gaat men ervan uit dat de druk op alle EG-hoofdsteden om internationale criminaliteit harder aan te pakken zo sterk wordt, dat men wel gedwongen is van Europol een soort Europese FBI te maken.

Als dat gebeurt is Europol, na de Europese Centrale Bank, die naar Frankfurt gaat, een goede tweede waar Nederland dan ook veel voor wilde doen. Correspondent Ernst Levý van de Frankfurter Allgemeine Zeitung bracht deze week zelfs de grote politie-activiteit van de laatste tijd in Nederland in verband met de strijd om Europol. “Opvallend”, aldus Levý, dat juist nu grote drugsbendes worden opgerold, wisselkantoren voor het witten van zwart geld in Amsterdam worden gesloten en wordt overwogen geen softdrugs in de speciale koffiebars meer aan buitenlanders te verkopen. Nederland, zo constateert hij, heeft blijkbaar veel over voor Europol.

Den Haag, aldus burgemeester Havermans van Den Haag gisteravond, wordt met de komst van Europol steeds meer een stad van internationaal recht. Het Internationale Gerechtshof zit er, het Permanente Scheidsgerecht van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht, het T.C.M. Asserinstituut voor Internationaal Privaat- en Publiekrecht, Internationale Handelsarbitrage en Europees Recht, het VN-tribunaal voor berechting van oorlogsmisdaden in Joegoslavië en het VN-controlebureau voor chemische wapens OPCW. Den Haag heeft Europol gekregen, zei Havermans, “met een consequent gevoerde en heel goed op elkaar afgestemde tactiek, in goede samenwerking met Buitenlandse Zaken, Justitie en Algemene Zaken en met behulp van een particulier lobby-bureau”.

Op het kabinet van de Belgische premier Dehaene, die als EG-voorzitter het verdeellijstje van de Europese instellingen had opgesteld dat vrijwel ongeschonden werd overgenomen, zei een medewerker gisteren dat “op zakelijke gronden” voor Den Haag was gekozen. “De stad had gewoon het duidelijkste en best uitgewerkte aanbod, compleet met gratis huisvesting voor Europol en voor de mensen die er komen werken. Daarom hebben we bij Den Haag Europol ingevuld.”

Schrijnend voor Amsterdam is dat niet alleen de Europese Centrale Bank zijn neus voorbij gaat, maar dat het verder ook niets krijgt. De voorzitter van de Amsterdamse Kamer van Koophandel, De Vilder, zei gisteravond teleurgesteld dat hiermee was aangetoond dat “Nederlanders geen goede lobbyïsten zijn”. In de stad Den Haag denkt men daar anders over. Evenals trouwens het andere 'Den Haag', de regering. Een verheugde minister Hirsch Ballin van justitie zag in de toewijzing van Europol zelfs “een erkenning voor de rol die Nederland altijd heeft willen spelen bij de internationale strijd tegen ondermeer de drugshandel.”

Nederland, het land met de liberaalste drugspolitiek van Europa, krijgt dan ook het hoofdkwartier van de drugsbestrijding binnen zijn grenzen.

    • Rob Meines