45.000 Azeri's op de vlucht voor Armeniërs

NEW YORK/GENÈVE, 30 OKT. Azerbajdzjan, Turkije en Iran hebben gisteren gevraagd om een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over Nagorny-Karabach.

De drie landen zeggen dat troepen uit Karabach de eerder overeengekomen wapenstilstand schenden en oprukken over Azerbajdzjaans grondgebied. Het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen van de VN (UNHCR) in Genève bevestigt de Armeense opmars, ten gevolge waarvan ten minste 45.000 Azeri's naar Iran zijn gevlucht. Het Azerbajdzjaanse persbureau Toeran spreekt zelfs over 140.000 vluchtelingen.

Eenheden van het leger van Nagorny-Karabach, een Armeense enclave in Azerbajdzjan, zetten eind vorige week hun offensief in en vielen Azerbajdzjaanse dorpen in het zuidwesten van de republiek, nabij de grens met Iran, aan. Teheran zegt dat legereenheden uit Armenië zelf deelnamen aan het offensief dat erop gericht zou zijn een Armeense 'veiligheidszone' rondom Nagorny-Karabach op te bouwen. De Armeniërs zouden inmiddels een 40 kilometer lange strook langs de grens met Iran hebben ingenomen. De provincie Zangelan werd daardoor van de rest van Azerbajdzjan afgesneden.

Na bemiddeling door Iran zijn de gevechten in het gebied geluwd, zo zei de Iraanse president Ali Akbar Rafsanjani donderdag in de Azerbajdzjaanse hoofdstad Bakoe, maar Iran vraagt niettemin samen met Turkije en Azerbajdzjan om een spoedzitting van de Veiligheidsraad. Tijdens zijn bezoek aan Bakoe werd Rafsanjani door Azerbajdzjan en Armenië gevraagd te bemiddelen in de oorlog met de Armeniërs van Karabach.

Een woordvoerder van het UNHCR, Sylvana Foa, sprak gisteren van een “zeer ernstige situatie” in het zuiden van Azerbajdzjan. Ze zei dat veel Azeri's in blinde paniek hebben geprobeerd de grensrivier met Iran, de Araks, over te steken. Veel vluchtelingen zouden zijn verdronken in het ijskoude rivierwater, hoewel het UNHCR geen exacte cijfers kan geven. “Het staat vast dat er veel mensen zijn die zo bang zijn dat ze de rivier oversteken en het staat vast dat daarbij nog al wat mensen zijn omgekomen”, aldus Foa.

30.000 vluchtelingen zijn, zo zegt het UNHCR, na hun aankomst in Iran, teruggebracht naar oostelijker delen van Azerbajdzjan waar ze zijn opnomen in door Iran gebouwde vluchtelingenkampen. 7.000 Azeri's wachten in Iran nog op verder transport, terwijl in Azerbajdzjan zelf nog ten minste 8.000 gevluchte Azeri's zijn.

Intussen heeft de regering van Nagorny-Karabach laten weten de op de Azeri's veroverde gebieden te zullen opgeven indien Bakoe de onafhankelijkheid van de enclave erkent. De voorzitter van het Nagorny-Karabachse parlement, Karen Baboerian, zei gisteren in de hoofdstad Stepanakert: “We zijn bereid de gebieden aan de Iraanse grens op ieder moment terug te geven, maar op één voorwaarde: Nagorny-Karabach moet erkend worden als onafhankelijke republiek.” (AP, AFP, Reuter)