Wallage kritisch over voorstel bijstand

DEN HAAG, 29 OKT. Staatssecretaris J. Wallage (sociale zaken) ziet weinig in het voorstel van de Tweede-Kamercommissie die de Bijstandswet onderzocht om de uitkeringen voor alleenstaanden op het huidige niveau van 70 procent van het minimumloon te handhaven.

Ook het CDA, dat een verlaging van het uitkeringsniveau tot 50 procent van het minimumloon voor alleenstaanden wil, heeft “veel vragen” bij het rapport, aldus het Tweede Kamerlid A. Bijleveld. De VVD wijst de handhaving van bijstanduitkering ronduit af. PvdA, D66 en Groen Links steunen de voorstellen.

Wallage is bang dat over de handhaving van de bijstandsuitkering geen afspraken zijn te maken met de gemeenten omdat dit hun vrijheid tezeer beperkt. Onlangs sloten Wallage en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten een akkoord over de bijstand dat voorzag in een verlaging van de bijstanduitkering naar vijftig procent. Gemeenten mogen volgens het akkoord de uitkering tot 70 procent aanvullen als iemand kan aantonen dat hij alleen woont. Op deze manier kan fraude worden tegengegaan, een van de redenen waarom het CDA maar ook de PvdA positief op dat akkoord reageerde.

Wallage belde donderdagochtend, enkele uren voor de presentatie van het rapport, nog met commissievoorzitster Doelman-Pel om zijn verontrusting uit te spreken over de voorstellen. Het akkoord met de VNG levert Wallage namelijk een bezuiniging van 380 miljoen per jaar op, iets wat door de voorstellen van Doelman-Pel verloren kan gaan. Ook in de commissie zelf was tot het laatste moment onrust over de lijn die de meerderheid had gekozen.

Overigens maakt de commissie een nader onderscheid onder 'alleenstaanden'. Slechts wie werkelijk alleen woont in een afzonderlijke woning, houdt recht op zeventig procent. Wie met anderen in één huis woont, krijgt door 'schaalvoordeel' slechts 55 procent van het minimumloon.

Hoewel uiteindelijk drie van de vijf partijen in de commissie de voorstellen voor de handhaving van de bijstandsuitkering steunen, noemde voorzitster Doelman-Pel de voorstellen gistermiddag “geloofwaardig.” Ze wees op onderzoek van Konsumenten Kontakt waaruit blijkt dat een grote groep niet van de huidige bijstandsuitekring kan rond komen. Ook is “de waarborgfunctie van de bijstand objectiever beredeneerd”, aldus Doelman-Pel.

Het percentage van zeventig procent is opgebouwd uit een deel woonlasten, een deel persoonlijke uitgaven en een bijzondere toeslag. Ook de vorige onderzoekscommissie naar de bijstand onder leiding van prof. A. van der Zwan koos voor de aanpak van de woonlasten. Volgens Doelman is zo'n aanpak rechtvaardiger dan het VNG-akkoord omdat verschillen in ruimhartigheid tussen gemeenten voor mensen in de bijstand dan uitgesloten zijn. Zij zei te hopen dat de voorstellen nog voor de verkiezingen kunnen worden besproken.

Verder wees Doelman-Pel erop dat over tal van andere “belangrijke punten” wel overeenstemming bestond in de commissie. Zo moeten de sociale diensten samen met de arbeidsbureaus voor iedereen met een bijstandsuitkering een actieprogramma maken dat is gericht op het vinden van werk. Die verplichting moet in de wet worden vastgelegd. Mensen die niet meewerken aan een cursus of weigeren te solliciteren moeten een strafkorting op hun uitkering krijgen.

Met een wettelijke plicht om bijstandsmensen zoveel mogelijk kansen te geven op een terugkeer naar de actieve maatschappij, denken de zes leden van de commissie te kunnen voorkomen dat vacatures naar andere mensen gaan, die er minder slecht voor staan. Zo 'verdween' een belangrijk deel van de banengroei in de afgelopen jaren naar schoolverlaters. Ook het uitzicht op een eenmalige premie voor mensen in de bijstand die werk vinden, een van de voorstellen in het rapport, werkt stimulerend om naar een betrekking te gaan zoeken.

De commissie maakt op een aantal punten de bijstandsregeling aantrekkelijker. Mensen die langdurig op een uitkering zijn aangewezen en gezinnen met kinderen kunnen een vergoeding krijgen voor de aanschaf van dure gebruiksartikelen, zoals wasmachines.