Sociaal pact over bevriezing lonen binnen handbereik

PAG.14 NIEUWSANALYSE

DEN HAAG/ROTTERDAM, 29 OKT. Werkgevers en werknemers zijn het in grote lijnen eens over een sociaal pact voor 1994. Het mikt op bevriezing van lonen, uitbreiding van deeltijdbanen, flexibeler arbeidsvoorwaarden en meer zeggenschap van vakbonden in bedrijven.

Indien de aangesloten werkgeversorganisaties en vakbonden akkoord gaan met deze aanbevelingen voor het komende CAO-seizoen en vervolgens ook het kabinet ermee kan instemmen, is de loonstop waarmee het kabinet dreigt van de baan.

Uit de nog vertrouwelijke tekst van het voorlopige akkoord blijkt onder meer dat het de bedoeling is de reële lonen volgend jaar niet te laten stijgen. Verder moeten in bedrijfstakken waar het ziekteverzuim hoog is, afspraken worden gemaakt over het inleveren van vrije dagen en/of geld bij ziekte. Werkgevers en werknemers die reeds een CAO hebben afgesloten waarbij de lonen volgend jaar stijgen, worden opgeroepen opnieuw over die CAO te onderhandelen. De slechte economische toestand noopt daartoe, aldus de concept-aanbeveling.

Na vier weken overleggen zijn de centrale werkgevers- en werknemersorganisaties erin geslaagd tot een concept-aanbeveling te komen. Een aparte tekst zullen de sociale partners wijden aan meer zeggenschap voor vakbonden in bedrijven. Na lang wikken en wegen zijn de werkgevers bereid hiermee in te stemmen, mits de “bestaande overlegstructuur daardoor niet wordt verstoord”. In ruil gaat de vakbeweging akkoord met vergaande loonmatiging en flexibilisering van arbeidsvoorwaarden. Uit het compromis blijkt verder dat de vakbeweging en de werkgevers in bedrijven of sectoren waar een reële loonsverhoging wèl mogelijk is, dit geld willen gebruiken om 'goedkopere' banen te scheppen, tussen het minimumloon en de laagste loonschalen in de CAO.

In het beginsel-akkoord pleiten werkgevers en werknemers ook voor meer scholing en uitbreiding van deeltijdarbeid om de stijgende werkloosheid een halt toe te roepen. Volgens prognoses van het Centraal Planbureau stijgt de werkloosheid volgend jaar met 70.000 personen tot 625.000.

Over de voorlopige aanbevelingen zullen de CAO-coördinatoren van de werkgeversorganisaties en de vakbonden zich aanstaande dinsdag uitspreken. Vervolgens is het de beurt aan Stichting van de Arbeid, waarin de voorzitters van de overkoepelende belangenorganisaties zitten. Als zij de aanbeveling goedkeuren, wordt deze op zijn vroegst over een week aan het kabinet aangeboden. Als het kabinet de aanbeveling te mager vindt, kan het alsnog een loonstop doorvoeren.

    • Cees Banning
    • Yaël Vinckx